Ekstremna desnica „preseljena” na Istok

Popularnost učenja i stavova ekstremne desnice u naglom je porastu – pre svega u zemljama srednje, istočne i jugoistočne Evrope – predočeno je u upravo objavljenoj studiji peštanskog Instituta za politička istraživanja i konzalting, odnosno njegove podsekcije „Politikal kapital”.

Zanimljiv je detalj da su se autori studije usredsredili na prihvatljivost desničarskih ideologija i pragmatskih političkih rešenja u širokom krugu biračkog tela, propuštajući priliku da žigošu organizovane strukture ekstremne desnice i njihove deklarisane simpatizere. Prema tako dobijenim rezultatima, najugroženije zemlje su Turska, Ukrajina, Bugarska i Mađarska. Njihovi birači odobravaju primenu ekstremnih političkih rešenja u preko dvadeset odsto slučajeva. Zemlje evropskog zapada, u kojima šovinizam i naci(onali)zam imaju daleko dužu tradiciju, obrele su se u drugom delu tabele, sa postotkom popularnosti od svega pet do šest odsto...

Poseban značaj pripisan je rastu popularnosti mađarske ekstremne desnice, u periodu od 2003. do 2009. godine. Nivo prihvatljivosti nacionalističkih ideja i projekata u zemlji potomaka Atile porastao je sa deset na 21 odsto! Autori studije uporedili su naklonost biračkog tela u Mađarskoj sa padom popularnosti politički srodnih propagatora u Poljskoj (sa 9 na 6,5 odsto): „Dok je Poljska uspešno prebrodila tranzicionu i ekonomsku krizu – zahvaljujući desnim liberalima, u Mađarskoj je vlada, predvođena socijalistima, dovela državu na rub bankrota.”

Izvesno jednostrano tumačenje uzroka i posledica rasta popularnosti ekstremnih učenja i dejstava – u svrhu veličanja zasluga klasičnih i neoliberala – naišlo je na širok talas kritike. Grupa univerzitetskih profesora iz Marburga i Hajdelberga postavila je, sa čuđenjem, javno pitanje: „Da li je autorima peštanske studije zaista promaklo da je zanemarljiv postotak popularnosti ekstremne desnice na Zapadu – rezultat empirijske kozmetike?” (Onde se ekstremizam desnice kanališe u tokove apolitičkog straha za hleb, neprihvatljivošću došljaka-pečalbara itd.)

U krugu Bečkih socijalista, autentične levice unutar Socijaldemokratske partije Austrije koja vuče ideološke korene iz Austromarksizma, istaknuto je da alarmantni podaci sa evropskog istoka ne bi smeli da se (zlo)upotrebljavaju u svrhu liberalističke propagande. (Ugledna peštanska fondacija, ipak, jedna je u nizu anglo-američkih „think tank” asocijacija, sa izraženim opredeljenjem za klasična i modifikovana učenja Mančesterske škole.) „Razlog su, i povod, da se krene u konačni obračun sa desničarskom internacionalom koja pleše valcer na plavom Dunavu”, istaknuto je u Beču. (U svečanim salama bečkog dvora Hofburg – istovremeno i sedište predsednika države – nedavno je održan bal ekstremne desnice Evrope. Prominentni učesnici bili su kontroverzni, treći predsednik austrijskog parlamenta, slobodar Martin Graf, katalonski naci(onali)sta Hoze Anglada i Rius, čelnici belgijskih nacionalista „Flams belang”, lideri nemačke neonacističke organizacije „proNRV” i – švedski industrijalac Patrik Brinkman... Preko lične fondacije „Pravda i osveta za Nirnberg” jedan je od glavnih finansijera evropske desnice.)