Privatno smetlište u rimskom kupatilu

ČAČAK – I ono što je od starog Rima ostalo posle najezde novih, ratobornih plemena, dokusuriće novi Čačani sa svojim navikama. Jedan od stanovnika "Lučne zgrade" na centralnom gradskom trgu, upravo je pretvorio u lično smetlište terme iz četvrtog i petog veka naše ere, inače zaštićeno kulturno dobro pod svojim prozorom.

– Prekjuče smo, posle prijave nekog od građana, otkrili da je ovaj antički spomenik naružen na nečuven način. O tome sam sačinila izveštaj i poslala ga Zavodu za zaštitu spomenika u Kraljevu, očekujemo da će neko od stručnjaka doći kako bi procenio štetu, a o incidentu je obaveštena i čačanska policija – kaže nam Katarina Dmitrović, arheolog Narodnog muzeja u Čačku.

Ona je u termama zatekla šut izbačen iz nekog stana, delove tišleraja, ragastove, staklenu vunu i ko zna šta još. Već juče, međutim, sve je bilo očišćeno, verovatno rukom onoga koji je sve to bacio, predosećajući da takva glupost ne može izaći na dobro, pošto su vesti stigle do Muzeja.

Rimsko kupatilo bilo je, pre 16 vekova, podignuto na mestu koje je do danas ostalo središte Čačka. Stotinak metara dalje, krajem 12. veka, veliki župan Stracimir podigao je crkvu zadužbinu, i to su najstariji očuvani belezi o ovom naselju.

– Terme su, pored usluga kakve pružaju kupatilo i sauna, bile i središte društvenog života, mesto gde su se okupljali stanovnici ondašnjeg naselja. U to doba nije bilo vode po kućama, jer su to sebi mogli priuštiti samo najbogatiji – priča Katarina Dmitrović.

Antička građevina u Čačku, veli ona, otkrivena je 1970. godine, prilikom početka podizanja stambene zgrade.

– Deo termi je prekopan, drugi ostao pod zgradom, treći konzerviran i sačuvan za potomstvo. Projektant je, kako bi spomenik bio trajno sačuvan i dostupan u dvorištu nove višespratnice, nešto promenio njenu geometriju, otuda naziv "Lučna zgrada". Terme su konzervirane i predstavljene 1975. godine, kao izuzetan spomenik nestale civilizacije – napominje naša sagovornica.

Spomenik nije vidljiv sa ulice, prilazi mu se kroz jednu zaključanu kapiju, ali je redovno pun otpadaka koji se, s vremena na vreme, uklanjaju. Milan Draškić, direktor "Gradskog zelenila" u Čačku, kaže nam da su terme, po nalogu Narodnog muzeja, poslednji put čišćene u maju ove godine jer su opet bile pune otpadaka, i da je račun za čišćenje iznosio 14.000 dinara.

U Narodnom muzeju razočarani su zbog ovakvog postupka sugrađanina ili više njih, i zahtevaju da vinovnik bude pozvan na pravnu odgovornost. Razmišlja se, takođe, i o novim merama zaštite ovog spomenika.