Ključna pitanja

U stvaralačkom konceptu Dušana B. Markovića svaka nova izložba-projekat fokusirana je kao idejna, tematska i prostorno-ambijentalna celina posvećena određenom fenomenu. Tako naslovi njegovih prethodnih izložbi "O deobi", "O rodoslovu" kao i ovaj "O kastraciji i ..." u Umetničkom paviljonu na Kalemegdanu, svojim metaforičnim naglaskom identifikuju jedno od krucijalnih pitanja: Kako u svetu haosa i izmeštenih kriterijuma pronaći relevantne tumače celovitosti života i stvaranja? Kako generisati kreativnu energiju individue?... Jer, strategija jasnih ciljeva često je zamagljena sivim zonama između stvarnosti i fikcije, moći i značenja, sudbine i slučaja, između sopstvene i/ili tuđe "kastracije".

Ciklus "O kastraciji i ...", nastao od 2000. do 2006. godine, može se čitati kao razvijena vizuelna mapa o viševekovnom društvenom fenomenu koji je imao svoje kaznene, kultne, religiozne ili kulturne konotacije. Dobra podloga za ovu izložbu je studijski tekst u katalogu "Kazna i spektakl: od prognanika do operskih zvezda 17. veka", u kojem Jelena Todorović elaborira različite aspekte ovog fenomena, od surovosti španske inkvizicije, dvorskog spektakla i evnuha do religioznih fanatika i operskih kastrata.

Ova svojevrsna vizuelna mapa "O kastraciji i…" sledi koncept modularnog principa i tzv. ponavljanje s razlikama a, lajtmotiv ove likovne drame je sapeta stilizovana figura muškarca pred kastraciju. U izdvojenom i telesnom grču ovog anonimusa jasno je da čin unakažavanja, bez obzira da li je društveno opravdan kao oblik poniženja neprijatelja ili vrhunska žrtva božanstvu, samo još jedan oblik fizičkog i mentalnog stradanja.

Posle jugoslovenskih ratova iz prošle decenije, upamtili smo rituale kažnjavanja i spektakla u vizuelnim i realnim dokumentima pa je metaforični kontekst postavke "O kastraciji i…" više nego čitljiv.

Kompoziciju izložbe u Paviljonu na Kalemegdanu čine veliki formati akrilnih slika na kartonu uz koje su dobro uritmovani poliptisi manjih dimenzija kao i nekoliko objekata-instalacija, kao kontrapunkti slikarskim rešenjima. Repeticija figure-znaka razvija se do grafičke shematičnosti i kontrastnih odnosa u kojima dominira ekspresija gesta, crtačko tkivo oslobođenog rukopisa, puls materijala i njegov hromatski intenzitet, tipični u radu ovog autora. Slično harmoniji dobro pronađenog muzičkog tona Marković ritmično ponavlja vizuelnu jedinicu/kadar ističući, pre svega, sublimisano stanje, performativnu situaciju, procesualnost akcije ali i njen presan i scenični kvalitet.