Živopisna, netaknuta priroda

Dobro očuvana priroda, bogatstvo kulturno – istorijskih spomenika, gostoljubivost stanovništva, raznolikosti prirodnih resursa, zdrava hrana i svež vazduh predstavljaju veliku razvojnu šansu za ekoturizam Srbije. Dobru osnovu za razvoj predstavljaju zaštićena područja prirode – pet nacionalnih parkova, tri Ramsar lokaliteta, jedan rezervat biosfere, 120 rezervata prirode, 20 parkova prirode, oko 470 spomenika prirode, kao i 215 biljnih 427 životinjskih vrsta koje su označene kao prirodne retkosti. Usvajanje koncepta održivog razvoja i upravljanja ekoturizmom, uz korišćenje iskustava drugih zemalja, može doprineti odgovarajućem pozicioniranju Srbije kao ekoturističke destinacije na međunarodnom turističkom tržištu.

Međutim, razvoj ekoturizma, kako je definisan u međunarodnim okvirima, još uvek je u Srbiji u povoju. Prema procenama Svetske turističke organizacije, globalni udeo ekoturizma u ukupnim turističkim putovanjima je između dva i četiri odsto. Imajući u vidu tendencije u našoj zemlji i kretanja na domaćem turističkom tržištu, može se proceniti da je taj udeo za Srbiju još i manji. Razlog je nedovoljna motivisanost, kako potencijalnih stvaralaca ovog turističkog proizvoda, tako i posrednika – turističkih agencija, prvenstveno zbog niske profitabilnosti.

Za razliku od Srbije i mnogih država sveta, u nekoliko zemalja na planeti  ekoturizam obezbeđuje najveći priliv stranog novca. U Kostariki on je unosniji od izvoza banana, u Tanzaniji i Keniji od izvoza kafe, a u Indiji od izvoza tekstila i nakita. Procenjuje se da u Keniji samo jedan lav turističkoj delatnosti donese prihod od oko 50.000 evra godišnje, dok krdo slonova za isti period zaradi oko 460 hiljada evra.

Kako se ekourizam i realizuje u ruralnim područjima sa netaknutom ili dobro očuvanom prirodom, to je potpuno logično da se napravi efektan spoj seoskog i ekoturizma. To se može prikazati na primeru Srbije, poput sela podno Rudnika – Koštunići, Sirogojno na Zlatiboru, selo Knić, Kamena Gora, Mokra Gora... Ako se analiziraju stanje i očuvanost prirodne sredine na celoj teritoriji države, a isti su osnova za seoski i ekoturizam, mogućnosti za razvoj ovih vidova turizma su zaista velike. Osnov je za to je netaknuta priroda – za veliki deo Srbije može se smatrati da ima u najvećoj meri očuvanu, a značajnim delom i netaknutu, prirodnu sredinu (flora, fauna, pejzaži, kulturna baština, zdrava voda, vazduh i hrana), poput prirodnog rezervata Zasavica, koje je već prepoznatljivo na turističkoj mapi Srbije. Živopisna smena šuma, vlažnih livada, širokih obala i same vode, bogatstvo biljnih i životinjskih vrsta, tradicionalan način života na reci oslikan kroz folklor i svakodnevni život, istorijsko nasleđe koje seže u pradavna vremena, pruža posetiocima tokom cele godine posve retke, privlačne i neponovljive turističke sadržaje.

Klisure reka Uvac i Mileševka, zajedno sa manastirom Mileševa, veoma je zanimljivo područje sa stanovišta razvoja ekoturizma zbog prelepih pejzaža, bistre vode bogate ribom, gostoljubivosti domaćina i ponude zdravih, tradicionalno spremljenih specijaliteta, kao i ponude različitih sadržaja kojima se omogućava uživanje u retko atraktivnoj prirodi. U toku je izrada studije o postojećim turističkim kapacitetima ovog područja, kao i mogućim pravcima njegovog razvoja. U ovaj međunarodni projekat, kao veoma zainteresovani, uključili su se i predstavnici okolnih opština, Nove Varoši, Prijepolja i Sjenice.

Značajno mesto na turističkoj karti Srbije zauzima etno selo Sirogojno, koje predstavlja  jedinstven muzej pod otvorenim nebom koji prezentuje tradicionalno materijalno i duhovno nasleđe srpskog sela.

Nada Kovačević