„Mesto zločina” na srpski način

Daktiloskopski prah i četkice za skidanje otisaka, makaze, klešta, setovi za uzimanje bioloških i hemijskih tragova i aparatura za skiciranje obavezan su sadržaj svakog forenzičkog nesesera kriminalističkih tehničara koji na mesto zločina dolaze odmah posle policijske patrole. Sadržaj nesesera uz pomoć koga tehničari fiksiraju i analiziraju tragove za koje se sumnja da su povezani sa krivičnim delom, kao i komparativni mikroskop za balističku identifikaciju, hemijske vage, lupe i drugi instrumenti neophodni za veštačenje mesta zločina, u okviru izložbe „Nauka i tehnika u kriminalistici”, do 2. februara 2011. godine biće izloženi u Galeriji nauke i tehnike Srpske akademije nauka i umetnosti (SANU) u Beogradu.

Inspirisani mnogobrojnim kriminalističkim serijama poput „Mesta zločina”, „Zaboravljenog slučaja”, koje su u poslednjih nekoliko godina veoma popularne na ovim prostorima, nadležni u MUP-u i SANU postavili su ovu izložbu sa željom da prikažu kako se kod nas rešavaju slučajevi i koje su se tehnike koristile kroz istoriju.

Prema rečima Ilije Đinovića, veštaka Nacionalnog kriminalističko-tehničkog centra MUP-a Srbije, sam sistem traganja za počiniocima krivičnih dela se nije mnogo promenio. Postupci su, kako objašnjava, uglavnom isti kao što su bili pre nekoliko desetina godina, ali je napredna tehnologija omogućila da pretraga bude znatno preciznija.

– Uvođenje kompjuterizovane tehnologije je znatno olakšalo istragu, a od posebnog značaja je analiza DNK – objašnjava Đinović za „Politiku”, dodajući da je deo izloženih eksponata vlasništvo MUP-a, da se neki od njih više ne koriste, ali da su ipak solidna ilustracija nekadašnjih istraga.

Kao jedan od najzanimljivijih eksponata Đinović ističe komparativni mikroskop za balističku identifikaciju.

– Sa ovim mikroskopom se radilo pedesetak godina i on omogućava identifikovanje tragova na samom mestu događaja, kao i onih do kojih se dođe u daljoj istrazi – kaže naš sagovornik ističući da je od 2004. godine, kada se uz pomoć donacija modernizovao, Nacionalni kriminalističko-tehnički centar vodeći na Balkanu.

Do zatvaranja izložbe biće održano devet predavanja iz različitih oblasti, kao što su kriminalistička fotografija, poligrafsko ispitivanje, kriminalistička balistika, toksikologija...

U razvoju kriminalističke tehnike na ovim prostorima značajnu ulogu imao je dr Arčibald Rajs, osnivač tehničke policije u Beogradu posle Prvog svetskog rata koja je organizovana po ugledu na svetske ustanove ovog tipa. Prva stručna knjiga u domaćoj literaturi je „Kriminalna tehnika” objavljena 1935. godine, a njeni autori bili su ruski emigranti Sergej Tregubov i Aleksandar Andonovič, koji su se posebno istakli u ovoj oblasti u periodu između dva svetska rata.

Tregubov je u Rusiji osnovao nekoliko naučno-tehničkih laboratorija za sudske ekspertize, a po dolasku u tadašnju Kraljevinu SHS godinama je radio kao kriminalističko-tehnički ekspert u Tehničkoj policiji čiji je šef bio Andonovič.

Posle Drugog svetskog rata, 1959. godine u bivšu SFRJ, odnosno zagrebačku policiju, stigao je i prvi poligraf. U Srbiji se prvo poligrafsko ispitivanje obavilo 1971. godine u Novom Sadu, ali se težište aktivnosti u ovoj oblasti ubrzo prebacilo u glavni grad.

B. Mališ