Ustoličen episkop Teodosije

Ustoličenje vladike Teodosija u Prizrenu i njegov povratak u sedište eparhije raško-prizrenske, najznačajniji je događaj u novijoj istoriji jednog od najlepših gradova našeg juga. Hroničari stare prestonice cara Dušana i njegovi raseljeni građani smatraju da ovakvog skupa i svečanosti nije bilo u proteklih petnaest godina.

Više od 1.200 gostiju, četrnaest episkopa, državni zvaničnici, diplomate, predstavnici raznih konfesija, a na prvom mestu obnova hrama i života, pretvorili su prizrenski sabor u ideju da se destrukcija može zaustaviti gradnjom i upornošću. Razorna sila etničkog sukoba u dva navrata je u Prizrenu, u proteklih deset godina, uništavala njegovu srpsku komponentu i dovodila je do samog nestajanja.

Leto 1999. godine i 17. mart 2004. godine, brojni napadi i poniženja sveli su srpsko stanovništvo Prizrena na 18 staraca što je verovatno njihov najmanji broj u istoriji. Međutim, trenutak kada je juče patrijarh srpski Irinej uveo episkopa Teodosija u tron prizrenskih vladika označava onu stvarnu i simboličku prekretnicu odakle mogu početi povratak teško narušene međuetničke ravnoteže i obnova uništenog života ovdašnjih Srba.

Sam patrijarh je u besedi rekao da crkva oplakuje srušene svetinje i domove i pozvao na otpočinjanje nove stranice u životu Srba i povratak naroda na Kosovo i Metohiju, naglašavajući da jučerašnji dan smatra početkom nove istorije života i obnove. Patrijarh Irinej podsetio je na stotine hiljada raseljenih i prognanih, posebno se osvrnuvši na sudbinu otetih i nestalih što su život skončali u najtežim mukama, „od kojih su uzimani organi koji su bogato prodavani širom sveta i od kojih su se zločinci bogatili. Neka je proklet ovakav dobitak!“

Zaključivši da je neophodna stalna duhovna i materijalna obnova „jer nam nije prvi put da se vraćamo na spaljena ognjišta“ patrijarh je novom episkopu uručio žezlo kao znak duhovne vlasti u Eparhiji.

Sa vladičanskog trona episkop Teodosije je u svečanoj besedi rekao da su ga „godine rata i stradanja naučile kako su strašni ponori ljudske prirode, njena nemoć i slabost, ali i koliko je velika sila Božija koja se najjače u opasnostima projavljuje.“ Pozivao je na mir i međusobno poštovanje ne samo pravoslavni srpski narod već i Albance, Turke, Bošnjake, Gorance, Rome i ostale narode koji ovde žive, ali se i založio za odlučnu odbranu svog naroda, njegovog identiteta i svetinja.

Sama istorija katedralnog hrama Svetog Đorđa deli sudbinu srpskog stanovništva u Metohiji. U osmanskom periodu, početkom devetnaestog veka, Srbi su od tadašnjih vlasti, u samom centru Prizrena, izmolili dopuštenje za zidanje velike crkve posvećene Svetom Đorđu. Nabavili su i dopremili lepi barokni ikonostas iz daleke Sentandreje, čuvajući veze sa predanjem koje kaže kako su baš Prizrenci posle velike seobe iz Metohije 1690. godine podizali najsevernije srpsko kulturno i versko središte. Od tog sentandrejskog majstorstva i zlata nije ostalo ništa jer ga je progutala vatra 17. marta. Ostalo je, međutim, nešto drugo: rad, upornost i vera, da se ono što je uništeno mora obnavljati i da život treba da pobedi mržnju i uništenja što se ciklično ponavljaju na mestima koja po svojoj prirodi i lepoti imaju većinu preduslova za normalan život.

Iguman manastira Banjska Danilo (Domazetović) rođeni je Prizrenac, vezan za gradske svetinje, poznavalac detalja svoga zavičaja i života njegovih poznatih stanovnika.

– Evo, ovde su bili ikona i presto Svetog Spiridona, hramu ih je poklonio kazandžijski esnaf, od svoga truda i muke, ovde je bio ikonostas... Pamtim svaki detalj svoje crkve, kaže iguman Danilo.

Za Evicu Đorđević koja sa svojom šestogodišnjom ćerkom živi ovde današnji događaj je i radost i tuga – radost zbog susreta sa ljudima, a seta jer će već za nekoliko sati ostati same.

Sve što se moglo obnoviti na kompleksu hrama Svetog Đorđa i što je funkcionalno potrebno za život sveštenika i vladičanske administracije završeno je i dovedeno u red. Iza te nove građevine prema naselju Potkaljaja pa sve do prizrenske tvrđave crne se rupe umesto prozora na spaljenim kućama starog orijentalnog dela grada. Hoće li biti snage i volje da se život vrati u njih, hoće li raseljeni koji već jedanaest godina po izbeglištvu traže sebe, jednom otvoriti taj prozor i pronaći svoju dušu?