Šminka za turiste

NIŠ – Na lokalitetu Medijana danas se završavaju radovi na trasi vodovodnog kanala koje od 18. septembra izvodi beogradski Arheološki institut, a potom će ovde poteći voda, prvi put posle 1.600 godina, odnosno, posle cara Konstantina koji je imao vodu krajem trećeg i početkom četvrtog veka. Za razliku od ranijih godina, kada su ovde obavljana intenzivna istraživanja, radovi koje izvodi Arheološki institut uz finansijsku podršku grada Niša, predstavljaju početak realizacije projekta "Medijana park", čiji je cilj da ovaj lokalitet pretvori u atraktivno turističko odredište koje će biti privlačno za sve, a ne samo za đačke ekskurzije.

Projekat je pre nekoliko meseci inicirala gradska opština Medijana, na čijem području se nalazi lokalitet, a da bi se on što uspešnije realizovao, formiran je bord za upravljanje ovim lokalitetom, sastavljen od najpozvanijih stručnjaka. Ovih dana, bord je utvrdio dalje zadatke u realizaciji projekta, o čemu smo razgovarali sa Dragoslavom Ćirkovićem, predsednikom opštine Medijana i članom borda.

– Engleski grad Jork u kojem je Konstantin krunisan za cara, godišnje poseti blizu četiri miliona turista, a Medijanu, gde je rođen, pohode samo đačke ekskurzije. Cilj nam je da ovamo dovedemo turiste, da Medijana postane komercijalna i da se sama izdržava. Dovođenje vode je veliki pomak, a iduće godine ćemo početi istraživanja oko antičke kapije. Već se radi vila sa peristilom i prvi put ćemo imati nešto vidljivo za običnog čoveka. Pokušaćemo potom da mozaike koji su iskopani, pa ponovo zatrpani, vratimo i pokažemo ljudima, sa zaštitom koju će bord definisati. Hoćemo da prikažemo Medijanu ljudima koji žele da vide gde je živeo car Konstantin Veliki i gde je donosio važne odluke. Priča o proizvodnji drvenih televizora u EI je definitivno završena i nameravamo da se okrenemo turizmu, kaže Ćirković.

Prve iskopine na Medijani obavljene su 1932. godine. Tada je pronađen mozaik, danas pod krovom, koji pripada letnjikovcu cara Konstantina iz antičkog grada Naisusa. Od tada do danas, sa povremenim prekidima, traju istraživanja koja uvek donesu nešto novo. Minulog leta, arheolozi su pronašli ostatke zidanog kanala i tragove neke stare arhitekture, kao i freske iz četvrtog veka, najbolje očuvane u Srbiji.

Uporedo sa istraživanjima koja uvek prijatno iznenade arheologe, javila se ideja iz opštine Medijana i nadležnih institucija koje brinu o zaštiti kulturno-istorijskih spomenika da se ovaj lokalitet bolje zaštiti i pripremi za turističku prezentaciju.

U rimsko doba Medijana je bila poljoprivredno dobro sa kojeg se grad Naisus, na mestu današnje Tvrđave, snabdevao namirnicama. Pored Nišave su bila žitna polja, a u brdima iznad današnje Elektronske industrije uzgajani su vinogradi. Prema podacima, stari Rimljani su pravili isključivo belo vino. Jugozapadno prema Delijskom visu nalazio se vodotoranj odakle se Medijana snabdevala pitkom vodom.

Antički gradovi iz trećeg i četvrtog veka nisu smeli da budu veliki i prenaseljeni radi lakše odbrane od neprijatelja, pa su imućni ljudi gradili vile u okolini gradova. I stanovnici Naisusa gradili su letnjikovce na Viniku i Medijani. Prema pretpostavkama, na Medijani ih je bilo pedesetak, ali su pronađene tri, od kojih je samo jedna istražena, dok su dve uništene izgradnjom puta Niš – Pirot. I na kompleksu današnje Elektronske industrije nalazili su se brojni objekti, utvrđenja, arene za borilačke sportove, kao i vojni objekti. Izgradnjom fabrika ove korporacije uništene su zidine, ali i vredne freske.

U Naisusu je rođen Konstantin I Veliki koji je za imperatora proglašen 306. godine. Bio je vezan za Medijanu i svoj letnjikovac u kojem je rado provodio dane odmora, ali je i radio. Najveći broj zakona doneo je upravo u Medijani. Oko 70 procenata njegovih zakona ušlo je u kodeks Teodosija i Justinijana, što i danas čini osnovu Rimskog prava.

Konstantin je u istoriju ušao i po tome što je 313. godine, zajedno sa Licinijem, vladarem Sirmijuma, potpisao Milanski edikt kojim se prvi put hrišćanstvo izjednačava sa ostalim mnogobrojnim religijama u rimskom carstvu.