U Kovačici na Dan maternjeg jezika

Protekla sedmica bila je u znaku obeležavanja Međunarodnog dana (očuvanja) maternjeg jezika, koji je 2000. godine proglasio Unesko. Prema proceni lingvista, naime,za nekoliko generacijaće, od oko 6.500 jezikakojima se danas u svetu govoriverovatno polovina nestatiako se ništa ne preduzme.

Tim povodom od 2001. godine i u galeriji „Babka” uKovačici održavaju se izložbe stvaralaca koji prave dela na „svom maternjem jeziku”, prepuštajući posmatračima da ih tumače na sopstvenim.

– Ovo je jedan od načina da se skrene pažnja na značaj jezika u očuvanju narodne, tradicionalne umetnosti nacionalnih manjina i etničkih zajednica. Unesko je ustanovio Dan jezika, kao praznik kulture, sa porukom da jezike treba čuvati, negovati i razvijati – objašnjava osnivač galerije Pavel Babka.

Pred mnogobrojnom publikom predstavljena su dela 12 autora različite nacionalnosti, čiji su maternji jezici rumunski, mađarski, slovački i bunjevački.Posetioci su mogli da posmatraju kako Jozef Nađ, koji svojim maternjim jezikom smatra i mađarski i srpski, vešto od žice pravi nakit, bicikl, automobil... a Pavel Verseki tokari drvena jaja.To što je Pavelov jezik slovački drugima nije predstavljalo problem da razumeju „govor” njegovih rukotvorina, baš kao ni Ivane Dulić, koja je na bunjevačkom predstavila najrazličitije predmete od slame (od slika do ukrasa za kosu).Jaja nalik na čipkana su slovački „vez” malom ručnom bušilicom Slovakinje Eve Njemčekove. Adam Mezin slika „narumunskom”, Suzana Vereski i Klara Bapka „naslovačkom”, aLaslo Dvoračko „na mađarskom”, svesni da za slike ne postoje jezičke barijere. Devojčicu naslikanu na tikvama Vieroslave Svetlikove isto „razumeju” i posmatrači,bez obzira na tokojim jezikom govore, baš kao i igru dece predstavljenuna šamlicama Zuzane Jarmackove i oslikane tanjirenajstarije slikarke naive u Kovačici Katarine Đurišove, koja ima 80 godina. Ipetao Slovaka Pavela Hajka „govori” sve jezike sveta.

Kovačica je pravo mesto za obeležavanje Dana maternjeg jezika, s obzirom na to da su u ovoj višenacionalnoj opštini sa oko 27.800 žitelja u ravnopravnoj službenoj upotrebi srpski, slovački, mađarski i rumunski jezik.

-----------------------------------------------------

Zaveštanje o jeziku

Da podsetimo i na Zaveštanje o jeziku Stefana Nemanje, u kojem se kaže:

„Čuvajte, čedo moje milo, jezik kao zemlju. Reč se može izgubiti kao grad, kao zemlja, kao duša. A šta je narod izgubi li jezik, zemlju, dušu?

Ne uzimajte tuđu reč u svoja usta. Uzmeš li tuđu reč, znaj da je nisi osvojio, nego si sebe potuđio. Bolje ti je izgubiti najveći i najtvrđi grad svoje zemlje, nego najmanju i najneznačajniju reč svoga jezika.

Zemlje i države se ne osvajaju samo mačevima, nego i jezicima. Znaj da te je neprijatelj onoliko osvojio i pokorio koliko ti je reči potro i svojih poturio. Narod koji izgubi svoje reči prestaje biti narod”.