Zatočenice tela

U radu Lizbet i Anželik Raven ljudska anatomija se pokazuje kao jedno od mogućih polja borbe za individualno i grupno samoostvarenje. Aktivni borci na tom polju su već svi koji su grupisani oko dominantnih i jasno utvrđenih kanona lepote, zdravlja i poželjnosti, usvajajući to što se kao ideal nameće kliničkim diskursom medicine i trendseterskim diskursom modne industrije. Lizbet i Anželik Raven se prema njima krajnje antagonistički postavljaju. One već svaki ideal vide isključivo kao rezultat hegemonije upravo onih vrednosti koje održavaju dati društveni poredak.

Među radovima u postavci u Salonu MSUB, susrećemo se, na primer, sa intimnom pričom dve mlade mađarske balerine, koje čine sve da svoja tela približe idealu ženskog tela u baletu, što je telo devojčice od deset godina. Da bi to postigle, i izgledale adekvatno na sceni, one se stalno bore i sa konkretnim biološkom datostima (naime, već su u pubertetu) i sa opštim normama socijalizacije, važećim u široj društvenoj sredini u kojoj se njihova individuacija odvija. Kako to upitnik, rađen kao anamneza, pokazuje, one imaju toliko striktne režime ishrane, vežbanja, kao i opšteg rasporeda vremena, da ne mogu da prate ritmove kretanja i načine života svojih vršnjaka. One time postaju zatočenicama i svog poziva, kao i svojih tela, čiji izgled i funkcije znatno odstupaju od izgleda i funkcija tela njihovih vršnjakinja. One imaju problema u socijalizaciji zato što se izgled i režimi funkcionisanja njihovih tela u današnjem društvu ne mogu univerzalizovati.   

Surovi rituali

Sličan, čak možda i stroži režim od onoga kome su podvrgnute balerine, same sebi nameću one osobe koje se obično označavaju etiketom anoreksičarki. Kod njih je sve podvrgnuto postizanju ideala savršene mršavosti. Anatomsko-biološki determinisano telo, kakvim ga klinički pogled medicine sagledava, time se u potpunosti podređuje subjektivno doživljenom telu, u svim svojim simboličkim i imaginarnim određenjima. To podređivanje često postaje vrlo surovo. Ono sobom nosi veoma rigidno uređenje i potpuno ritualizovanje procesa uzimanja hrane, sa razvijenim sistemom zabrana i fizičkih sankcija kojima data osoba samu sebe podvrgava, ako zabranu prekrši. Stepen surovosti je time veći kako taj proces odmiče, a realnost slike o sebi se sve više gubi, tako da osoba koja je dosegla samu granicu fizičke izdržljivosti ispošćenog tela sebe i dalje doživljava kao debelu, nakon štoje već uklonila sve masne naslage koje uopšte mogu da se uklone.    

Rezultat tog drila su eterična tela lišena putenih draži, čija mapa erogenih zona donekle odstupa od one koja odlikuje osobe usmerene ka klasičnom genitalnom seksu. Oralna fiksacija, koja, u libidonalnom smislu, ta anoreksična tela u potpunosti određuje, standardno se u psihijatriji tumači kao vid regresije u raniju, to jest pregenitalnu fazu psihoseksualnog razvoja. Nasuprot tome, u tumačenju L.A.Raven,službe za analizu i istraživanje takvevrsteoralne fiksacije uvodi u razvojnu fazu koja prevazilazi genitalnu. L.A.Raven tu vide otvoren prostor za shvatanja i doživljaje tela i seksualnosti koji odstupaju od tradicionalnih, i novi tip telesnih ideala, koji više ne robuju zakonima biološke reprodukcije. U karakteristike tog ideala spadaju, po spisku L. A. Raven, i nemogućnost da se nosi sa stresnim situacijama, problemi u donošenju odluka, infantilni izgled, gubljenje kose, skelet koji se nazire ispod kože, struk od 43, kao i grudi od 82 centimetra.  

Potraga za idealnom individuom

Pomenute karakteristike preuzete su iz oglasa koji su L.A. Raven predale „Gardijanu” još 2001. godine, pozivajući zainteresovane da se prijave za učešće u istraživanju „budućih stilova života, promena u društvu i trenutnih trendova u modi i reklamiranju”. To je bila prva u nizu njihovih akcija potrage za idealnom individuom. One i same oblast svog delovanja obično definišu kao „analiza i istraživanje”, a umetnički radovi to samo materijalizuju.

Tematski se njihovi radovi uglavnom grupišu oko dva za njih ključna i međusobno isprepletana fenomena: anoreksije i blizanaštva. Obrađujući te fenomene, one se ponovo suočavaju sa traumama koje su delovale formativno na njihove ličnosti. Međusobna kompeticija blizanaca i nasilje koje iz toga proizlazi, poremećaja doživljaja sopstva, kao i razni rituali koji uključuju i međusobno hranjenje i kažnjavanje zbog prestupa zajedničkih normi, teme su koje se ne nalaze negde spolja, one ih crpe iz svojih životnih istorija. Često se u obradi tih tema one ipak obraćaju i drugima: naučnim ekspertima, profesionalnim, ili plaćenim neprofesionalnim izvođačima, ili drugim umetnicima sličnih usmerenja i životnih istorija. U okviru ove izložbe je Una Popović, kustoskinja Salona MSUB, stoga organizovala i razgovore sa umetnicama koje odgovaraju tom profilu: Marinom Marković (o anoreksiji), i Anom Knežević i Miljanom Pakić (o blizanaštvu).

Anatomski sklop svake pojedine osobe uvek ostavlja mogućnost za izmenu njenog izgleda i načina funkcionisanja. Time se pruža prilika da se kao način odbijanja da se pripada dominantnom toku procesa samoostvarenja obrazuju i tela sa nešto različitim, alternativnom anatomijama. Lizbet i Anželik Raven su svoja tela obrazovale upravo kao takva, vidno anoreksična i svojim funkcijama međusobno povezana (budući da su jednojajčane bliznakinje, sa specifičnim tipom teško razdvojivih identiteta), svesno to potencirajući i izvan i unutar sveta umetnosti. U svakom njihovom radu, makar on koristio i scenario koji spada u žanr umetničke fikcije, ima nečeg autobiografskog. One svoje biografije proizvode kroz umetnost, i umetnost kroz svoje biografije.