Opštine na dobitku, republika na gubitku

Prema modelu decentralizacije, koji je predložila Unija regiona Srbije, nijedna opština 2012. neće dobiti manje sredstava nego lane, pokazuje analiza Fiskalnog saveta. „Čuvari državne kase”, međutim, zameraju Mlađanu Dinkiću, autoru predloga, što će republički budžet biti tanji za oko 40 milijardi dinara, a da se ovakvom raspodelom sredstava regionalne razlike samo povećavaju. Ukoliko se prihvati ideja bivšeg ministra ekonomije i lidera Ujedinjenih regiona, najviše razloga za radost, prema analizi efekata koji su napravili članovi Fiskalnog saveta, imaju žitelji Crne Trave, jer prihodi ove opštine biće veći za skoro 60 odsto. Najmanjem rastu lokalnog budžeta mogu da se nadaju stanovnici Čajetine (povećanje od 6,1 odsto).

Ipak, posmatrano po ukupnom iznosu sredstava najviše novca sliće se u kasu grada Beograda. Računice pokazuju da će po osnovu poreza na zarade prestonička kasa sakupiti 16 milijardi dinara, ali će istovremeno morati da se odrekne više od četvrtine prihoda u korist nerazvijenih opština. Najmanje novca dogodine će, po osnovu poreza na zarade ostati u kasi opštine Topola, 27 miliona dinara.

Predlog Unije regiona deli lokalne samouprave, prema stepenu razvijenosti, u četiri grupe. Ideja je, u osnovi, da 80 odsto prihoda od poreza na zarade ostaje opštinama, umesto da se sliva u republičku kasu. Model predviđa da se razlike između razvijenih i nerazvijenih opština „ispeglaju” uvođenjem takozvanog transfera solidarnosti.

Međutim, članovi Fiskalnog saveta, navode da problem može da nastane prilikom raspodele novca opštinama koje su u istoj grupi razvijenosti.

– Pri tom se ne uzima u obzir nijedan kriterijum koji je u vezi sa ekonomsko-demografskom strukturom opštine – navodi se u analizi.

Tako se, na primer, predviđa identičan iznos po osnovu transfera solidarnosti opštini Crna Trava sa 1.700 stanovnika, Žitorađi sa 17.000 i Preševu sa 40.000 žitelja. U analizi se napominje da ovaj problem nije izražen samo kod najnerazvijenijih, već se javlja i kod razvijenih opština. Tako se, na primer u prvoj grupi razvijenosti isti iznos transfera predviđa za Sremske Karlovce (oko 9.000 stanovnika) i Novi Sad (bezmalo 300.000 stanovnika).

– Veštačko razvrstavanje opština u četiri grupe može stvoriti dodatne probleme i nepravičnosti u praksi – dve opštine sličnog nivoa razvijenosti, formalno razvrstane u različite grupe imale bi i različite transfere sredstava – napominje se u izveštaju.

Autorima predloga decentralizacije, članovi Fiskalnog saveta zameraju i da dodatno povećavaju regionalne razlike između budžetski razvijenih i nerazvijenih opština, ali i da njihovo rešenje nije u skladu sa modernom fiskalnom praksom koja podrazumeva da najveći deo prihoda od poreza na zarade ide u centralnu kasu.