Moderna Srbija se predstavlja...

Dok Hans iz Nemačke na svom laptopu čita o novoj knjizi Davida Albaharija, za to vreme Žan-Pjer iz Francuske na svom jeziku proučava Njegoševu biografiju... 

Odnedavno ovo je i realnost budući da Nemci i Francuzi o srpskoj književnosti mogu više da saznaju ukoliko posete novoosnovane sajtove www.literatur.rs (na nemačkom), i www.serbica.fr (na francuskom). Baze podataka ovih internet-adresa stalno će biti dopunjavane, napominje Zoran Hamović, savetnik prethodnog ministra kulture, za vreme čijeg je mandata, u okviru programa „Godina knjige i jezika”, osmišljeno predstavljanje naše kulture strancima i na ovaj način. Uskoro bi trebalo da bude realizovan i sajt na engleskom jeziku, o kojem bi trebalo da se stara Srpski PEN centar, dodaje Hamović.

Nemački sajt koji promoviše srpsku književnost osmišljen je povodom nastupa Srbije, kao zemlje u fokusu, na lajpciškom Sajmu knjiga u martu ove godine. Prevodilac Katja Vadevic za sajt je prevela biografije pisaca, intervjue sa autorima, odlomke iz njihovih knjiga, a potom napravila i „pres-kliping”.

– Sajt je rangiran kao prvi na Guglu, posle reklamnih stranica poput Amazona, tako da je prvi put i nemačkim čitaocima moguća uspešna potraga za srpskim knjigama, piscima ili izdavačima. Adresa literatur.rs postala je jedinstvena onlajn-vizitkarta srpske književne scene za posetioce u Nemačkoj, Austriji i Švajcarskoj. Za vreme nastupa u Lajpcigu blizu hiljadu ljudi tražilo je informaciju na ovoj stranici, nemački mediji su je citirali, kao i kulturne institucije i fakulteti, obaveštava Katja Vadevic.

Na tom sajtu mogu se pronaći osnovni podaci o Srbiji, srpskom dobitniku Nobelove nagrade, Beogradskom sajmu knjiga i književnom festivalu KROKODIL, Kišu, Crnjanskom, i Tišmi, ali najviše informacija odnosi se na biografije savremenih pisaca starije i srednje generacije. Tu je rubrika Intervjui, tekstovi prevodilaca o interesovanju nemačkih čitaoca za srpsku književnost, članak o alternativnoj strip-sceni Srbije...

– Do danas povratna informacija sa nemačke strane više je nego pozitivna. Mediji i slavisti izrazili su mišljenje da je ovo vredan, dugoročan i jedinstven projekat, kaže naša sagovornica, i dodaje da se, prema njenom mišljenju, recepcija srpske književnosti u Nemačkoj menja, a da lajpciški Sajam knjiga 2011. predstavlja početak te promene.

Nastup na lajpciškom Sajmu bio je najveći izlet srpske književnosti na svetsku scenu u poslednjih 30 godina. Činjenica da je prevedeno 30 srpskih naslova predstavlja stvaranje nove sfere interesovanja za nemačkog čitaoca – kaže naša sagovornica.

Da bi opisali nastup Srbije na Sajmu, strani novinari su, kako dodaje Katja Vadevic, najčešće koristili reči „Moderna Srbija se predstavlja…”

– Nemci čitaju mnogo, ali da bi se više zainteresovali za srpsku književnost, treba nam kontinuitet u saradnji, odnosno baza za lobiranje kod nemačkih izdavača”, smatra Vadevicova koja od 1987. živi na relaciji Nemačka–Srbija, gde su joj najpre radili roditelji, da bi se ona, posle pada Berlinskog zida, vratila u Berlin i završila političko-kulturološke studije jugoistočne Evrope.

Milivoj Srebro

Sajt za čitaoce na francuskom jeziku osmislio je Milivoj Srebro, profesor na Univerzitetu „Mišel de Montenj” u Bordou, koji se više godina, u okviru univerzitetskih istraživanja, bavi izučavanjem recepcije srpske književnosti u Francuskoj. Prevedeni su mnogi značajni pisci ali opšti je utisak, smatra Srebro, da je srpska književnost, sve do danas, ostala na margini kulturne scene ove zemlje.

– Analizirajući nezavidnu poziciju koju srpska književnost zauzima u Francuskoj, došao sam do ideje o kreiranju jednog referentnog sajta na francuskom, koji bi imao enciklopedijsku formu i bio posvećen u celini srpskom jeziku i književnosti. Tako je nastao projekat www.serbica.fr. Kolege sa Univerziteta „Mišel de Montenj” pokazale su interesovanje za ovaj projekat, i odlučili da sajt priključe na svoju internet mrežu. Ministarstvo kulture nam je odobrilo finansijsku podršku, koju, međutim, zbog nekih proceduralnih problema, još nismo dobili. Ipak, nadamo se da će se ti problemi uskoro rešiti jer su i odgovorni u Ministarstvu zainteresovani da se obezbedi bolja vidljivost i trajno prisustvo srpske kulture u frankofonim zemljama – kaže naš sagovornik.

– Ideja je da se francuskom čitaocu predstave najreprezentativniji srpski pisci i dela od srednjeg veka do danas, od Svetog Save do „post-postmodernista”, od Slova o ljubavi do Hazarskog rečnika, uz iscrpnu kritičku i bibliografsku aparaturu, kao i remek-dela koja će tek biti objavljena. Selekcija autora i dela će poštovati kriterijume koji su, barem za period do Drugog svetskog rata, već ustanovljeni u referentnim istorijama književnosti – kaže Srebro i dodaje:

– Na sajtu su već predstavljeni prilozi, pored onih o klasicima iz prethodnih vekova, od nekoliko savremenih autora čiju vrednost više ne treba dokazivati, kao što su Svetlana Velmar Janković, Danojlić, Šćepanović, Mićević, Albahari, Tadić, Petković, Basara, Petrović…, a planirano je da uskoro budu postavljeni i tekstovi o Velikiću, Grozdani Olujić, Tasiću (i ne samo zato što su dobitnici NIN-ove nagrade!), kao i prilozi o dramskim piscima Dušanu Kovačeviću i Biljani Srbljanović.

Sajt Serbika pruža kraći istorijski pregled srpske književnosti od srednjeg veka do danas (Sveti Sava, Vuk Karadžić, Sarajlija, Njegoš...), tekstove o prijemu naših dela u francuskoj sredini, „Jazavca pred sudom” Petra Kočića, na francuskom jeziku, na primer, kao i radijske intervjue sa Andrićem, Kišom, Dobricom Ćosićem. Tu su kritike knjiga Jovana Radulovića, kao i, recimo, Aleksandra Gatalice, biografije pisaca, između ostalog, i Milovana Đilasa, Bobe Blagojević, Mirjane Bobić Mojsilović, i mnogih drugih.

– Projekat „Serbika” pokrenuo je i sopstveni elektronski časopis. Ova činjenica dobija na značaju ako se zna da u Francuskoj, posle gašenja revija „Migrations littéraires” i „Dialogue”, ne postoji nijedna periodična publikacija posvećena srpskoj književnosti. Taj elektronski časopis se redovno ažurira i poseduje stalne rubrike: „Knjiga meseca”, „Pesma meseca”(čiji je plan da s vremenom načini svojevrsnu elektronsku antologiju srpske poezije na francuskom), „Intervju”(objavljeni su do sada razgovori sa pesnikom i prevodiocem Koljom Mićevićem i prozaistom Negovanom Rajićem koji živi u Kanadi) i „Pod lupom”(rubrika posvećena studijama i esejima o srpskim autorima u kojoj je nedavno objavljen esej Alena Kapona o delu Svetlane Velmar Janković).

Najveći broj priloga na ovom sajtu preveli su afirmisani prevodioci naše savremene književnosti: Alen Kapon i Boris Lazić. Tu su i kolege iz Britanije: Dejvid Noris i Vladislava Ribnikar, iz Francuske: Boško Bojović, Pol-Luj Toma, Sanja Bošković, Aleksandar Prstojević, Sava Anđelković i Veljko Stanić, iz Srbije: Jelena Novaković, Marija Džunić Drinjaković, Sava Damjanov…

– Mi smo narod koji nema preterano razvijenu svest o potencijalima i kulturnim dobrima koje poseduje. Srpska književnost, koja ima isprofilisan identitet i viševekovnu nacionalnu tradiciju, predstavlja pravi trezor autentičnih umetničkih vrednosti, međutim, uglavnom nepoznatih i nedostupnih izvan Srbije i susednih zemalja. Tek smo udarili temelje „građevini” koja će zahtevati u budućnosti još mnogo truda i stručnog znanja. I, naravno, vremena: jer, ne zaboravimo, katedrale se grade godinama i decenijama!