Mađarsko skretanje udesno

Dok se velike zemlje Evropske unije hvataju u koštac sa ekonomskom krizom, negde ispod radara interesovanja javnog mnjenja ostao je problem ozbiljnog kršenja demokratskih tekovina u Mađarskoj, na šta sve glasnije upozoravaju liberalni krugovi.

Sporni zakon o medijima mađarski ustavni sud je pre nekoliko dana proglasio neustavnim, posebno osuđujući delove koji obavezuju novinare da otkriju svoje izvore informacija, istovremeno dajući medijskom savetu odrešene ruke da „intervenišu” na tekstovima pod maskom „uravnoteženog pokrivanja” informacija.

Da li će ova odluka zadati zaista ozbiljan udarac „autokratskoj vladavini  Viktora Orbana”, pita se nemački „Zidojče cajtung”. List primećuje da potez Ustavnog suda možda neće imati nikakvog uticaja jer već početkom sledeće godine na snagu stupa zakon koji će umanjiti moć vrhovnog sudskog tela u zemlji tako što će vladajućoj partiji omogućiti da imenuje sudije iz svojih redova.

„Gotovo je sasvim izvesno da će ova odluka biti preinačena”, navodi „Zidojče cajtung”.

Timea Sabo, poslanik mađarskog parlamenta, opisuje za „Njujork tajms” bespomoćni osećaj koji je imala gledajući kako vladajuća partija Fides, koja ima dvotrećinsku većinu u skupštini, priprema teren za ulazak svojih istomišljenika u Ustavni sud.

„Sprema se sahrana mađarske republike”, tvrdi Sabova i poziva na bunt protiv „rušenja demokratije” koje, kako kaže, sprovodi premijer Viktor Orban.

Mađarska opozicija tvrdi da demokratija u zemlji polako odumire, ali ne u jednom velikom prasku već sitnim, maltene neprimetnim rezovima koji se odvijaju kroz legalne skupštinske procedure i nazivaju ih „usporenim državnim udarom”.

Glavni urednik lista „Pester Lojd” za Mađarsku i istočnu Evropu Marko Šiker ocenjuje za „Dojče vele” da je to pokušaj da se sredstvima demokratske većine postepeno podriva demokratija. To je, prema njegovoj oceni, deo skretanja udesno, čija bi žrtva mogla biti demokratija. Jedan deo evropske desnice, po svemu sudeći, sa odobravanjem posmatra šta se dešava u Mađarskoj, a mnoge odluke koje je donela vlada protivreče evropskim normama i zakonima. To važi kako za neograničenu slobodu štampe, koja je u Mađarskoj dovedena u pitanje, tako i za prava zaposlenih ili slobodu sindikata.

Takve optužbe u vladi karakterišu kao metod političke borbe neistomišljenika.

„Šta god da uradimo, prvo nailazimo na optužbe da umanjujemo nezavisnost i autonomiju institucija”, tvrdi portparol vlade Zoltan Kovač. „Posmatraču sa strane ove reforme mogu izgledati neobične, prebrze ili preterane, ali to je upravo ono šta smo obećali. Mi u stvari obnavljamo zemlju.”

Sem intervencija u medijskom sektoru, Orbanovoj vladi se na dušu stavlja i smanjenje samostalnosti Narodne banke Mađarske.