Osnaživanje ranjivih grupa

Prema mišljenju predstavnika lokalne samouprave i razvojno-obrazovnih centara (ROC), u pomenutim opštinama na jugu Srbije (sastanak iz aprila 2011), najvažniji rezultati postignuti kroz ROC programe su: potpuna pokrivenost dece u pripremi za predškolsko vaspitanje, bez napuštanja škole u nekim opštinama (Pirot); vrlo visok procenat dece koja nastavljaju školovanje posle četvrtog razreda i visok procenat dece koja nastavljaju srednju školu; smanjen broj romskih đaka u specijalnim školama i čak povećan broj Roma koji se upisuju na fakultete; češće prisustvo roditelja u školama; šira populacija se više interesujeza probleme romske zajednice;spremnost institucija da prepoznaju kulturološke i socijalne specifičnosti rada sa romskom populacijom; uvećana odgovornost lokalne uprave kada se radi o romskim pravima, što se reflektuje na preusmeravanje opštinskih fondova na održavanje ovih programa.ROC je prepoznatkao važan partner u obrazovanju i socijalnoj zaštiti na lokalnom i nacionalnom nivou (učešće u pripremi lokalnih politika, pružanje podataka o ranjivim grupama).Takođe, mnogi koordinatori ROC su sada pedagoški asistenti.

Posle osam godina uspešnog rada u lokalnoj zajednici, pravi je momenat za kvalitativne promene u ulozi koju ostvaruju razvojno-obrazovni centri.

Ovi centri imaju kapacitete da postanu institucionalizovan, važan učesnik u osnaživanju većine ranjivih grupa i u razvijanju inkluzivnih programa, a posebno programa koji se odnose na integrisani pristup ranom razvoju dece, zajedno sa ostalim institucijama na lokalnom nivou.

Da bi se zadržao pozitivan trend povećanog upisivanja dece i smanjenog napuštanja škola, opštine će nastaviti sa aktivnostima u okviru obaveznog sistema obrazovanja (pripremna, kompenzatorna i dodatna nastava u osnovnom obrazovanju), korišćenjem sopstvenih resursa i kapaciteta razvijenih kroz implementaciju programa, kao i usmeravanjem spoljašnje podrške i resursa na jačanje aktivnosti sa malom decom, uz osnaživanje žena i pomoć porodici za bolje roditeljstvo preko podrške po rođenju prvog deteta, kao i daljim jačanjem kapaciteta ROC u procesu socijalne inkluzije. Imajući u vidu da pružanje predškolskog obrazovanja nije obavezno i da ga finansira opština, veća pokrivenost dece predškolskim servisom u lokalnim sredinama je od presudnog značaja. Opštinama je potrebna pomoć sa strane da bi uvećale obuhvat romske dece putem odgovarajućih servisa koji bi nadomestili nedostatak svih vrsta lokalnih resursa i nesposobnost predškolskog obrazovnog sistema da pokriva ove praznine. Modeli koji će se razviti doprineće povećanju kapaciteta predškolskog obrazovnog sistema da pokrije veći broj dece kvalitetnim predškolskim obrazovanjem.

Ako se u ovome uspe, to će nesumnjivo dovesti do povećanja učešća isključenih grupa u obrazovni sistem, do međuetničke tolerancije i afirmacije Roma kao aktivnih članova društva.

Ovo je dugoročni cilj koji zahteva vreme, resurse i političku posvećenost na lokalnom i nacionalnom nivou. Društvo za unapređivanje romskih naselja i predstavnici osam ROC su voljni da iskoriste podršku Unicefa i da započnu poduhvat ove godine.

Ministarstvo obrazovanja i nauke svakako prepoznaje značajne potencijale bazirane u neformalnim obrazovnim programima kao što je ROC, i podržavaće i ubuduće, uverena sam, uključivanje ovih modela u obrazovni sistem. Budući da je reč o najsiromašnijim građanima, posebnu ulogu u realizaciji programa trebalo bi da ima i Ministarstvo rada i socijalne politike.

Dr nauka, predsednica Društva za unapređivanje romskih naselja