Istina bića u dobu zla

Ljudska patnja je univerzalna. Kao i radost. Prostor i vreme samo su im domaćini, nikako garanti njihovog odsustva ili prisustva. Kao da su i danas aktuelne reči indijskog bakti pesnika Tukarama, jednog u nizu pesnika svetaca ove zemlje, koji je stvarao tokom 17. veka: „U ovom Dobu zla, Poezija je neverna umetnost, Svet vrvi od teatralnih izvođača.” Knjiga „Istina bića”, objavljena krajem prošle godine u izdanju „Medijske knjižare Krug” (novozačeta biblioteka „Nebo”) izbor je njegove poezije koji je prvi put na srpski jezik sa engleskog prevela indolog Ljiljana Stijaković-Sing.

Ovo izdanje pravi je način za upoznavanje sa umetnikom koji u Indiji ima status sličan Šekspiru u engleskoj ili Geteu u nemačkoj književnosti, koji pripada panindijskoj bakti tradiciji, zasnovanoj na duhu univerzalne ljubavi, ličnog pristupa božanskom i odbacivanja bilo koje dogme. Predmet njegovog pevanja, jer ova vrsta poezije peva se pred skupom sledbenika, koji su se pesniku pridruživali u izvođenju, jeste život u svim njegovim vidovima, priča Ljiljana Stijaković-Sing. Sa Tukaramom se, kako objašnjava, prvi put susrela na aerodromu, odlazeći iz Indije pre desetak godina, posredstvom knjige „Kaže Tuka” („Penguin”, 1991) – engleskog prevoda njegovih dela sa originalnog marati jezika, čije autorstvo potpisuje Dilip Čitre (1938–2009), eminentni indijski pisac, slikar i filmski stvaralac, zaslužan za upoznavanje međunarodne književne scene sa poezijom Tukarama.

– Bakti ima korene u tradicionalnoj folklornoj pobožnosti više nego u klasičnoj hindu filozofiji. Pesnici ove provenijencije izražavaju svoju predaju božanstvu kroz poeziju na lokalnim jezicima, uobličavajući tako kolokvijalne jezike u literarnu formu. Tukaram, kao poslednji u nizu srednjovekovnih marati pesnika, po mnogima i najveći, jedan od onih kojima su posvećeni i hramovi, smatra da je jezik božiji dar i da ga treba vratiti svom izvorištu putem poezije – kaže naša sagovornica.

Zato Tukaram, koji je iza sebe ostavio 4.607 pesama, a čiji je kraj života prekriven velom tajne jer je netragom nestao 1649. godine, kaže: „Reči su jedini dragulj koji imam, Reči su jedino odelo koje nosim, Reči su jedina hrana koja me održava u životu, Reči su jedino blago koje razdeljujem ljudima.”

– Razlog zbog kojeg mnogi koji dođu u dodir sa njegovom poezijom osete da su mu na neki način bliski može biti i to što je Tukaram bez okolišenja osuđivao svekolike laži, koristoljublje i slavoljubivo poigravanje sa Bogom, istovremeno se bespoštedno predajući razvoju ka duhovnoj vertikali. U državi Maharaštra, gde je rođen, njegovo ime poznato je u svakom domu, deca njegove pesme uče od malena.

Ljiljana Stijaković-Sing publici je, pored Tukaramove poezije, predstavila i izbor iz stvaralaštva našoj javnosti dobro poznatog Rabindranta Tagore – zbirke „Molitve” i „Ptice lutalice”, objedinjene maštovito u jedno izdanje knjige, koja ima dva početka. Epigrami i kratki stihovi, koje je Tagore pisao na engleskom jeziku, pod uticajem haiku poezije za vreme boravka u Japanu, čine prvu zbirku, dok su molitve, kojima slavi život, zadivljen večnom harmonijom boja i zvukova našeg sveta, takođe prevod sa engleskog jezika i čine drugu zbirku.

M. Dimitrijević