Ulica ratnom fotoreporteru

ŠABAC – Udruženje likovnih stvaralaca Šapca (ULSŠ) predložilo je lokalnoj samoupravi u ovom gradu da jednu novootvorenu ulicu nazove imenom Riste Marjanovića (1885–1969), zvaničnog srpskog vojnog fotoreportera sa početka prošlog veka. Album Marjanovićevih fotografija, koji je svojom kamerom zabeležio najvažnije trenutke u balkanskim ratovima i Prvom svetskom ratu (do decembra 1915), čuva se u Arhivu Srbije.

Rista Marjanović je rođeni Šapčanin. U Beogradu je završio Slikarsku školu Riste i Bete Vukanović, a fotografski zanat je izučio kod poznatog prestoničkog majstora Milana Jovanovića. Boravio je potom u Beču, Berlinu, pa Parizu, gde od 1908. godine radi kao urednik ilustracije u evropskom izdanju lista "New York Heral". Na poziv Dragutina Dimitrijevića Apisa vratio se u zemlju sa zadatkom da snima ratne događaje.

Marjanović je zabeležio Kumanovsku bitku, borbe oko Prilepa i Bitolja, oslobođeno Skoplje, bitke na Ceru i Kolubari, operacije 1915. godine i povlačenje srpske vojske kroz Albaniju (Prvi svetski rat). Fotografisao je srpske oficire i vojnike, turske i austrijske zarobljenike, stanovnike oslobođenih krajeva, ali i zverstva koja je neprijatelj počinio u Mačvi i Pocerini... Zahvaljujući ličnim vezama njegovi ratni kadrovi stizali su brzo u Evropu.

– Za sadašnje generacije Marjanovićeve fotografije predstavljaju istorijsko svedočanstvo. Međutim, u vreme kada su nastale imale su i praktični značaj: bile su potpora srpskoj diplomatiji da upozna evropsku javnost sa junaštvom, ali i tragičnim položajem srpske vojske kojoj je potrebna pomoć. Izazvale su veliko interesovanje na svesavezničkoj izložbi u Luvru 1916. godina, a potom u Londonu i Americi – kaže Slobodan Peladić, predsednik šabačkog udruženja umetnika.

On ističe da su inicijative ULSŠ-a nailazile na razumevanje SO Šabac i nada se da će Rista Marjanović dobiti ulicu u rodnom gradu koji je zadužio kao jedan od najvećih ratnih fotoreportera i utemeljivača fotografije u Srbiji.