Nedelja, 26.09.2021. ✝ Verski kalendar € Kursna lista

Selo neposlušnih solunskih ratnika

Свадба у Војводи Степи тридесетих година прошлог века

Vojvoda Stepa–Formiranje Vojvode Stepe počelo je pre 90 godina kao deo velikog procesa kolonizacije kojeg je novostvorena država Kraljevina SHS vodila na svim onim prostorima koji su za nju bili nesigurni i u skladu sa svojim državnim ciljevima, radi promene etničkih odnosa i zaštite nesigurnih i poroznih granica. U najvećem broju ovde su doseljeni solunski dobrovoljci koji su pre toga doživeli epopeje avanturističkog iseljavanja u SAD, odakle su se odazvali zovu otadžbine, a neki su na herojski front stigli iz Rusije, pošto su se masovno predavali ruskoj vojsci.

Naseljavanje Banata između dva velika rata proučava Milan Micić, i sam potomak solunskog dobrovoljca sa Banije i          istoričar koji je na ovoj temi razvio i doktorsku tezu. Prema njegovim rečima, na tlu Banata formirano je 35 kolonija koje su pred početak Drugog svetskog rata brojale oko 30.000 stanovnika. Glavni kolonizacioni ljudski potencijal nove države činili su srpski ratni veterani – dobrovoljci iz dinarskih krajeva jugoslovenske države, za novu državu provereni činom dobrovoljstva u Prvom svetskom ratu, a potom i srpski optanti iz Rumunije i Mađarske koji su se opredelili da žive u matičnoj državi, i kolonisti iz banatskih sela, uglavnom između Velikog Bečkereka i Velike Kikinde, zahvaćeni idejom deobe zemljišta po primeru boljševičke revolucije u Rusiji. Zemlja koju su kolonisti dobijali bila je zemlja razvlašćenih veleposednika, ali i ona koja je dotada bila opštinskom vlasništvu.

Najveći veleposed u Banatu bio je onajAndrije i Aleksandra Čekonića od 35.000 katastarskih jutara zemljišta. Na njemu su formirana najbrojnija kolonistička sela: Vojvoda Stepa, Banatsko Karađorđevo, Aleksandrovo i Vojvoda Bojović.

Naselje Vojvoda Stepa nastalo je na jednom od majura kojeg su zvali Leoni. Kolonisti su se naselili i na susedne majure. Selo, koje je dobilo ime po velikom vojskovođi, formirali su ratnici iz svih delova Like, iz Popova polja i Ljubinja u Hercegovini, iz Bosanske Krupe, Ključa i Višegrada u Bosni, iz okoline Budve i Nikšića u Crnoj Gori, iz okoline Benkovca i Knina u Dalmaciji, manji broj porodica s Banije i Korduna, ali i Srbi iz srpskih sela koja su ostala van granica novostvorene kraljevine oko Temišvara i iz varošice Batanja u Pomorišjuu Mađarskoj, pa i kolonisti bezemljaši iz Melenaca, Kumana, Dragutinova – banatskih sela između Velikog Bečkereka i Velike Kikinde. Ukupno su se doselile 642 porodice, od kojih 397 porodica dobrovoljaca, iz 224 različita naselja. Grupisali su se u različitim delovima sela, naseljavajući se po zavičajnoj osnovi, jer su samo uz međusobnu solidarnost mogli opstati na njima nepoznatom prostoru i uz skromnu pomoć siromašne države. Istražujući prve godine naseljavanja, istoričar Micić je otkrio da je vladalo hronično siromaštvo kolonista, neprilagođenost prostoru, česte bolesti i umiranja (dobrovoljačke kolonije su nazivane „kolonijama udovaca”). Spor kolonista iz Vojvode Stepe i srpskih starosedelaca iz Srpske Crnje oko deobe zemlje doveo je 5. oktobra 1928. godine do demonstracija 200 dobrovoljaca iz Vojvoda Stepe u Beogradu i blokade Ministarstva za agrarnu reformu, kao i razgovora delegacije dobrovoljaca s predsednikom vlade drAntonom Korošecom.A načelnik sreza Jaša Tomić 18. novembra 1934. godine žalio se upravi Dunavske banovine na neposlušnost stanovnika Vojvoda Stepe: „Pitam se dokle neće važiti zakoni i naređenja starijih za ove ljude koji su stvorili državu u državi?Kada su ovakvi prema Kraljevskoj banskoj upravi, možete zamisliti kakvi su prema meni!”

Istoričar Micić ističe da su sami kolonisti imali osećanje da vrše istorijsku misiju na prostoru Banata. –U obraćanju vlastima za finansijsku pomoć prilikom gradnje javnih zgrada u naselju kolonisti su isticali: „Naša dobrovoljačka kolonija ovde na granici naše domovine biće odbrambena tvrđava i straža Jugoslavije” ili „kolonija Vojvoda Stepa na severoistočnim međama naše države okružena je nacionalnim manjinama i budni je stražar naše nacije i naše nam mile domovine”.

Najvažnije pitanje za koloniste bila je gradnja kuća,ali je ona potrajala dugo, zbog nedostatka finansijskih sredstava. Tako je jedan od kolonista 1934. godine imao kuću bez vrata i prozora, drugi „kuću sklonu padu”,trećem su se „zidovi kuće zbog vlage i podvodnosti srušili”.

Uprkos zavičajnoj atomizaciji kolonisti su se okupljali u novu zajednicu na temelju istovetnih interesa da izgrade svoja domaćinstva na tlu koji im je bilo nepoznato. U staroj veleposedničkoj zgradi počela je 18. novembra 1927. godine da radi škola, a prvi učitelj bio je Dušan Todorović iz Čačka.Godine 1934. izgrađena je, uz finansijsku pomoć Vlade i Dunavske banovine, najmodernija školska zgrada sa četiri učiteljska stana koja je koštala više od 500.000 dinara.Vojvoda Stepa postaje opština 1935. godine, a 1936. je izgrađena opštinska zgrada. Godine 1939. u novom naselju izgrađeni su, pored hrama, i sokolski i parohijski dom.

Đuro Đukić

-----------------------------------------------------------

Devet decenija od osnivanja

Tradicionalna kulturna manifestacija „Dan sela” ove godine, od 7. do 11. marta, biće u znaku 90 godina od njegovog osnivanja, a najavljeni su gosti iz Berana u Crnoj Gori s kojima Stepčani često razmenjuju posete preko Udruženja ratnih dobrovoljaca 1912–1918. koja deluju u oba mesta. Tom prilikom Beranci Goran Kikovića i Blagoje Šarić predstaviće svoju knjigu „Milo Kenjić za slobodu i ujedinjenje srpskog naroda”, a nastupiće guslar Slobodan Femić i etno grupa iz Berana „Đurđevi stupovi”.

Komentari0
Molimo vas da sе u komеntarima držitе tеmе tеksta. Rеdakcija Politikе ONLINE zadržava pravo da – ukoliko ih procеni kao nеumеsnе - skrati ili nе objavi komеntarе koji sadržе osvrtе na nеčiju ličnost i privatan život, uvrеdе na račun autora tеksta i/ili članova rеdakcijе „Politikе“ kao i bilo kakvu prеtnju, nеpristojan rеčnik, govor mržnjе, rasnе i nacionalnе uvrеdе ili bilo kakav nеzakonit sadržaj. Komеntarе pisanе vеrzalom i linkovе na drugе sajtovе nе objavljujеmo. Politika ONLINE nеma nikakvu obavеzu obrazlaganja odluka vеzanih za skraćivanjе komеntara i njihovo objavljivanjе. Rеdakcija nе odgovara za stavovе čitalaca iznеsеnе u komеntarima. Vaš komеntar možе sadržati najvišе 1.000 pojеdinačnih karaktеra, i smatra sе da stе slanjеm komеntara potvrdili saglasnost sa gorе navеdеnim pravilima.
This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.

Komentar uspešno dodat!

Vaš komentar će biti vidljiv čim ga administrator odobri.

Овај веб сајт користи колачиће

Сајт politika.rs користи колачиће у циљу унапређења услуга које пружа. Прикупљамо искључиво основне податке који су неопходни за прилагођавање садржаја и огласа, надзор рада сајта и апликације. Подаци о навикама и потребама корисника строго су заштићени. Даљим коришћењем сајта politika.rs подразумева се да сте сагласни са употребом колачића.