Srpska zajednica u Rumuniji se gasi

Od našeg dopisnika

Bukurešt – Već više od hiljadu godina Srbi žive na prostorima današnje Rumunije (između Tise, Moriša, Tamiša i Dunava), ali im „nikada do sada, bar istorijski gledano, nije pretila sudbina nestanka kao u ovom 21. veku”, zaključak je temišvarskog nedeljnika „Naša reč”, koji je objavio nezvanične rezultate popisa rumunskog stanovništva obavljenog krajem 2011.

Pre deset godina broj Srba u Rumuniji iznosio je 22.561, a sada ih ima 18.481, to jest za oko 20 odsto manje. Oni uglavnom žive u zoni rumunskog dela Banata i u Dunavskoj Klisuri, odnosno u severozapadnim županijama Timiš, Arad, Karaš-Severin i Mehedinc. U prvim dvema uglavnom žive u gradovima, a u ostalim – u ruralnim naseljima.

Prema popisu iz 1920. godine, posle Prvog svetskog rata srpski živalj u Rumuniji brojao je više od 50.000 duša. Nakon tog perioda taj broj je stalno opadao da bi se sveo na sadašnjih 18.481. Kao i ranije, i sada ih je najviše u Timiškoj županiji, čiji je centar Temišvar (preko 10.000). Statistike pokazuju da Srbi, osim u Banatu, žive u još 30 rumunskih županija. U Bukureštu ih ima oko 350.

Opadanje broja Srba u Rumuniji nije samo „srpski specijalitet”. Opšti broj rumunske populacije smanjio se za deset godina od 21,5 na 19,5 miliona, to jest za oko 10 odsto.

Prema mišljenju Srboljuba Miškovića, glavnog i odgovornog urednika temišvarskog nedeljnika „Naša reč”, koji izlazi na srpskom, postoje tri bitna razloga za stalno opadanje broja Srba u Rumuniji – osetan pad nataliteta, mešoviti brakovi i osipanje srpskih seoskih zajednica.

„Kao manjinu, kao srpski identitet i u Austrougarskoj i potom i u Rumuniji, bar između dva svetska rata, održala su nas naša sela, a u njima naše škole i donekle razuman natalitet u srpskoj porodici sa dvoje ili troje dece u čistim srpskim porodicama”, piše Mišković.

Sa stanjem „srpstva” u Rumuniji najviše kubure srpske škole. Ako je između dva svetska rata po srpskim školama učilo preko 10.000 dece, a šezdesetih ovde postojalo više od 50 škola u kojima se predavalo na srpskom jeziku, sada ima svega 500 srpskih đaka, koji pohađaju dve osmoletke i idu u 12 seoskih škola u kojima po jedan učitelj vodi nastavu uporedo u sva četiri razreda.

Jedina srpska gimnazija – „Dositej Obradović” u Temišvaru – jedva uspeva da sastavi razrede. Srpski roditelji se preklinju da pošalju svoju decu u tu gimnaziju, čiji je i sam opstanak doveden u pitanje.