Festival „Evropa oko Evrope”

Specijalno za „Politiku”

Pariz –Zvuk i tišina, tema je sedmog festivala Evropa oko Evrope, koji se od 14. marta do 14. aprila održava u Parizu i Normandiji i čiji je direktor Irena Bilić.

Njena je zasluga što francuska publika među 65 autorskih filmova iz svih krajeva Evrope ima priliku da vidi i dela srpske kinematografije. To su ove godine filmovi Andrijane Stojković i Mile Turajlić, autorki mlađe generacije, ali i film „Biće skoro propast sveta” Aleksandra Saše Petrovića, koji je u Parizu poslednji put prikazan u maju 1968. godine.

„Aleksandar Petrović to zaslužuje kao veliki srpski i evropski autor, ali i zato što njegovi filmovi vrlo dobro stare, što nije slučaj sa svim filmovima, i zato što imaju veliki uspeh kod publike”, kaže za „Politiku” Irena Bilić.

Festivali poput ovoga produžavaju život na velikom platnu i filmova iz novije srpske produkcije, kao što je film „Kutija” Andrijane Stojković. Ovaj duhoviti i potresan film, koji nas vraća u 1992. godinu i početak kraja zemlje koja postoji još samo kao bivša, kroz priču o trojici mladića koji rade u firmi za selidbe i pakuju kutije ambasadora koji napuštaju zemlju, ostavio je snažan utisak na publiku koja ga je pozdravila dugim aplauzom.

„Ironija je što nekada više ljudi vidi srpski film na festivalima nego u zemlji”, kaže rediteljka čiji je film prikazan na Festivalu autorskog filma u Beogradu, kao i na festivalima u Londonu, Torontu, Sofiji i na Kubi, ali je na programu beogradskih bioskopa bio svega tri nedelje. On se takmiči za „Divlju nagradu”, koja je prvi put ustanovljena ove godine i koju će, 14. aprila, pobedniku uručiti predsednik žirija Pjer Anri Delo, osnivač i  dugogodišnji selektor programa „Petnaest dana autora” filmskog festivala u Kanu.

„Cilj festivala nije samo da otvori put ka novoj publici, već i ka novim filmskim projektima tako što omogućava susrete producenata, glumaca, autora i distributera”, objašnjava Irena Bilić.

U Kulturnom centru Srbije, jednom od festivalskih prostora, prikazan je upravo završeni dokumentarni film o Dušanu Makavejevu, čiji je autor Dragomir Zupanc. Pored inserta iz filmova koje publika retko ima priliku da vidi, prvi put je prikazan i razgovor najvećeg reditelja srpske avangarde s čuvenim američkim televizijskim voditeljem Stefanom Čodorovim iz 1978. godine, koji svojevremeno nije emitovan. Na istoj adresi će biti prikazan i nagrađivani dokumentarni film „Sinema komunisto”, u prisustvu rediteljke Mile Turajlić.

U okviru festivala održana je i radionica zvuka koju je vodila Branislava Stefanović, osnivač laboratorije za zvuk na beogradskom Fakultetu dramskih umetnosti, gde radi kao profesor.

Festivalska publika je videla i omaž nedavno preminulom grčkom reditelju Teu Angelopulosu, kao i mini-retrospektivu filmova Heninga Karlsena, danskog reditelja i scenariste koji se proslavio filmom „Glad”, filmskom adaptacijom romana Nobelovca Knuta Hamsuna. Veze književnosti i filma istražuju se i kroz adaptacije romana „Generacija P ” Viktora Pelevina,

„Idiota” Fjodora Dostojevskog, u istoimenom estonskom filmu i „Isplamsavanje” Drijea La Rošsela, u norveškom filmu „Oslo, 31. avgust”, koji je svojevremeno inspirisao i Luja Mala da po njemu snimi film „Nemirni duh”.

Za razliku od junaka prošlogodišnje selekcije, koji je bio ciničan, nesrećan i sam, heroj koji se nametnuo u najboljim filmovima ovogodišnjeg izdanja je, prema rečima selektora, „idiot, dvorska budala, dobri čovek koji više ne razume gde se nalazi i šta se to zapravo dešava oko njega”. Dali će on spasitisvet?

Ana Otašević