Mokranjac u Zagrebu

Specijalno za „Politiku”

Zagreb – Veličanstven doček priređen je Horu Radio-televizije Srbije u Zagrebu,na 14.Festivalu Svetog Marka.

Goste su srdačnim govorima pozdravili u Dvercima domaćini, Davor Bernardić i maestro Vladimir Kranjčević, koji je podsetio da je ovogodišnji festival u crkvi Svetog Marka posvećen Nevenu Valentu, pre nekoliko dana preminulom utemeljivaču ove manifestacije i dugogodišnjem dirigentu, koji je, po njegovim rečima, postavio najviše standarde kamernog muziciranja, a on sam je sa Horom „Ivan Goran Kovačić” prvi put izveo Mokranjčevu „Liturgiju” u crkvi Svete Katarine i u katedrali u Zagrebu, a potom je lepotu naše duhovne muzike, pronosio širom sveta, od Japana do Amerike. Ova „Liturgija” je, kako reče, postala svojevrsni fetiš ovog zagrebačkog hora, a njega su iz milošte prozvali „Mokranjčevićem”, toliko se njegova muzička misao srodila sa delom srpskog kompozitora. Nije ni čudo: maestro je kod našeg velikog profesora i poznavaoca horske muzike Vojislava Ilića završio magistarske studije, davne 1980. godine.

„Božestvena služba svetog Jovana Zlatoustog”, jedan od ugaonih kamena naše duhovne muzike, koja je u potpunosti izgrađena prema tradicionalnim napevima srpskog narodnog crkvenog pojanja, tačnije njegove „beogradske” varijante, koja se često upoređuje sa dostignućima našeg srednjovekovnog manastirskog slikarstva – poslednji put se čula u Zagrebu 1988. godine, pre gotovo četvrt veka. Publika je do poslednjeg mesta ispunila prostor crkve Svetog Marka, sa monumentalnim južnim portalom s kipovima dvanaest apostola koji predstavljaju najznačajnije ostvarenje gotskog vajarstva u kontinentalnom delu Hrvatske, čiji je krov s istorijskim grbovima Hrvatske i grada Zagreba iz 19. veka, a zvonik je iz baroknog perioda. Niko se nije zakašljao, niko šušnuo. U najvećoj pobožnoj tišini saslušana je ozarena, smirena i veličanstvena „Liturgija”, posvećena najčuvenijem propovedniku u istoriji Crkve, velikom podvižniku i reformatoru, patrijarhu Konstantinopolja (od 397. do 402. godine), oduševljenom proučavaocu grčke filozofije, a protivniku grčkog mnogoboštva – svetom Jovanu Zlatoustom. Jektenija profesora Vojislava Ilića sa propovedaonice je saopštavao Aleksandar Novaković. Maestro Kranjčević je insistirao na moćnim gradacijama i na intenzivnom fortisimu koji je u preakustičnom prostoru crkve delovao još impresivnije, ali i na nebeskom pijanisimu, kojim je započela „Heruvimska pesma” (Pesma anđela), koju je s pravom dr Dragutin Gostuški smatrao „najlepšom duhovnom kompozicijom na svetu”. Delovala je na slušaoce magnetski – očaravajuće, svojom harmonskom i polifonom imaginacijom, ostvarujući horski slog monumentalne zvučnosti, na način na koji deluje i „Lacrimosa” (Oplakivanje), najlepši stav besmrtnog Mocartovog „Rekvijema”!

Maestro Kranjčević je dan pre toga dirigovao Simfonijskim orkestrom i Zborom Hrvatske Radio-televizije dela Vagnera, Šuleka i Mendelsona – sedeći u drugom delu koncerta u dvorani „Vatroslav Lisinski”, našim najboljim Horom – dirigovao je napamet, stojeći.

Desetominutne ovacije izmamile su dva bisa: „Svrši stopi moje” Krsta Odaka i najlepši stav iz Mokranjčevog „Opela” u fis-molu „Njest svjat”.

Gordana Krajačić