Mrtav heroj „progovorio”

Valjevo – Overeno pečatom Opštinskog odbora Subnora Valjevo, na udarnom mestu na fasadi otmene, ali i delimično oronule kuće u ulici Vuka Karadžića 54, u užem centru grada, već nekoliko dana stoji neobičan tekst.

Otkucano pisaćom mašinom piše da Subnor Valjeva ne odustaje od namere da se isprazni kuća njihovog saborca, heroja i revolucionara Žikice Jovanovića Španca. U nameri da to ostvare, u delu teksta i poruke, „oživeli“ su pre sedam decenija poginulog heroja.

U ovoj zgradi, kojom gazduje opštinska, odnosno gradska uprava, do pre godinu i po dana stolovala je Opštinska stambena agencija (OSA), koju je prethodna lokalna vlast ukinula, jer je utvrđeno da bez rezultata troši budžetski novac. Na istom spratu ostaci opreme TV Valjevo u stečaju, čiji je osnivač takođe lokalna samouprava.

Borci su svoju nameru uz tekst i nekoliko fotografija postavili na pročelju zgrade. Neobično je što su uz ovaj apel oživeli glas mrtvog heroja i kao u kakvom dramskom monologu ispisali sledeće: „Ja sam Žikica Jovanović Španac, došao sam pred svoju kuću, ali ne mogu da uđem.

To činim posle 71 godinu od pogibije i ako ne mogu telom i dušom, hoću u nju da unesem svoju sliku i jedan od spomenika. Hoću da moja kuća služi revoluciji i herojima, ne da bude stratište i da tajkuni upravljaju njom“. U potpisu Žikica iz Subnora Valjevo.

Pored njega veliki okrugli pečat. Na zaključanim ulaznima vratima velikim slovima je ispisano: Spomen dom – Živorad Žikica Jovanović Španac – borcima i herojima Drugog svetskog rata.

U sedištu okružnog i opštinskog odbora Subnora Valjeva i Kolubarskog okruga pitali smo borce zbog čega na ovaj način traže preseljenje iz montažne barake u kuću Žikice Jovanovića. Milić Petrović, partizanski kurir, kaže da posle uvođenja višestranačja borce Drugog rata niko ne ferma.

Vlasnik kuće je bio Žikicin otac, poznati valjevski trgovac i vinar Milan Jovanović. Posle rata kuća je ostala bez bližih naslednika. Dok kućom gazduje grad, kroz nju su prošli brojni podstanari ne vodeći računa u kakvom je stanju ostavljaju.

– Mi hoćemo tu kuću da održavamo i u njoj formiramo spomen-sobu, odnosno mali muzej koji bismo ispunili eksponatima koje zvanični državni muzeji ignorišu. To je naš dug prema 22 heroja, 300 prvoboraca sa Partizanskom spomenicom i 482 spomen-obeležja na području Kolubarskog okruga. Najpre smo se obratili Agenciji za povraćaj imovine u kojoj nam je rečeno da oko kuće koja nema naslednika ne postoji nikakav spor i da nije predmet ničijeg interesovanja. Zatim smo zatražili od Skupštine grada Valjeva, u septembru, ove godine, da nam ustupi ključeve kuće, na šta su oni odgovorili da nemaju pravo. Kako u A listu i izvodu iz katastra stoji da je nosilac prava, odnosno vlasnik država a korisnik opština, pismom smo se obratili Ivici Dačiću, predsedniku Vlade Srbije, da nam on pomogne da se uselimo u kuću našeg saborca – kaže Milić Petrović, potpredsednik opštinskog i predsednik okružnog odbora Subnora.

On dodaje da pored namere da formiraju spomen-sobu, žele da uđu pod krov navedene kuće. Oni se skoro tri decenije okupljaju u montažnoj baraci u kojoj nema vode, grejanja a ponekad ni struje.

Pre mesec i po dana, u jednoj od dve kancelarije, dočekala ih je zmija dužine preko jednog metra. On kao i Brana Milosavljević, predsednik Opštinskog odbora Subnora, veruju da će i u ovoj ofanzivi uspeti.

Posebno Milić koji je tokom rata, kako veli, za revolucionarni rad dva puta osuđivan na smrt i da je te situacije izbegao. Na kraju razgovora kazao nam je da ako nadležni organi i institucije ne budu imali razumevanja, radiće burgija, odnosno da će zarad jedne vredne ideje biti prinuđeni da na grub način krenu u njeno oživotvorenje.