Vaskrs uvek posle jevrejske Pashe

Ove godine sav hrišćanski svet Vaskrsenje Hristovo slavi 8. aprila. Poklapanje i ukrštanje julijanskog i gregorijanskog i jevrejskog lunarnog kalendara omogućilo je, kao i 2004. godine, da pravoslavni i katolici Vaskrs slave istog dana. Sledeće podudaranje Vaskrsa biće 2011, a potom 2014. godine. Do sredine 21. veka katolici i pravoslavci slaviće 14 puta Vaskrs istog dana.
Hrišćani na Istoku i na Zapadu slavili su zajedno Vaskrs do 1582. godine kada je reformom uveden gregorijanski kalendar koji je razbio to jedinstvo. Nesporazumi oko izračunavanja tačnog datuma Vaskrsa koji su postojali u ranom hrišćanstvu rešeni su na Prvom vaseljenskom saboru u Nikeji 325. godine. Zaslugom svetog cara Konstantina doneta je saborska odluka o praznovanju najvećeg hrišćanskog praznika koja se može svesti u četiri tačke: Vaskrs se uvek slavi posle prolećne ravnodnevice, posle jevrejskog Pesaha

(14. nisan) i posle punog meseca. Poslednji uslov je da se Vaskrs uvek slavi u nedelju.

U skladu s odlukama 318 bogonosnih otaca, donetim na saboru u Nikeji, monah Dionisije Mali, kao dobar poznavalac matematike i astronomije, sačinio je takozvani Veliki indiktion. On je shvatio da je za tačno izračunavanje datuma Vaskrsa važno pratiti Mesečeve mene. Tako je utvrdio da svakih 19 godina Mesečeve mene padaju u isti dan i isti čas. Izračunao je, takođe, da Sunčev krug traje 28 godina, posle čega godina počinje u isti dan. Kad je pomnožio broj godina Mesečevog kruga (19) s brojem godina Sunčevog kruga (28) došao je do broja 532. tako je dobijen Veliki indiktion, ciklus koji se ponavlja svake 532 godine. Sada se nalazimo u 15. indiktionu koji je počeo 1941. godine.

Odstupajući o pravoslavne pashalije po kojoj Vaskrs može da padne u periodu od 22. marta do 25. aprila po julijanskom kalendaru (između 4. aprila i 8. maja po novom kalendaru), Rimokotolička crkva Uskrs slavi u prvu nedelju posle prvog uštapa iza prolećne ravnodnevice. Tako se događa da proslava najvećeg hrišćanskog praznika kod katolika bude pre ili se poklopi sa jevrejskom Pesahom. Zašto se Vaskrs može slaviti samo posle jevrejske Pashe? Jevrejski praznik Pesah (14. nisan) pao je u subotu uoči Hristovog vaskrsenja, tako da i praznik ustanovljen u spomen na ovaj događaj ne može biti slavljen pre Pesaha, ni u isti dan.

Da bi sprečili nepravilno praznovanje Vaskrsa usvojeno je i Pravilo svetih apostola, kanon sedmi, koje kaže: "Episkop, sveštenik ili đakon, koji bude praznovao Vaskrsenje Hristovo pre prolećne ravnodnevice i zajedno sa judejima neka bude svrgnut".

Katolici su odstupili od izračunavanja datuma Vaskrsa utvrđenog na Prvom vaseljenskom saboru, jer je papa Grgur XIII reformom kalendara fiksirao prolećnu ravnodnevicu na 21. mart, kada je padala u vreme Nikejskog sabora. O tome je izdata i papska bula "Inter gravissimas" čiji je cilj bio da vrati ravnodnevicu na mesto od kojeg je odstupila deset dana. Ali, kako su Sunce i Mesec u stalnom pokretu, nemoguće je nekom metodom fiksirati ravnodnevicu, jer se taj datum za jedan dan pomera svakih 128 godina, a mene Meseca za jedan dan svakih 310 godina.

Ljudmila Perepjolkina, u svojoj studiji "Julijanski kalendar: hiljadugodišnja ikona vremena u Rusiji", utvrdila je da su vernici koji Uskrs slave po novom gregorijanskom kalendaru samo u periodu od 1851. do 1951. godine kršili kanone Nikejskog sabora petnaest puta, proslavljajući ovaj praznik pre jevrejskog Pesaha, a četiri puta zajedno sa Pashom.