Dragoceni Tipik arhiepiskopa Nikodima

Srpska kultura ovih dana dobila je još jedno kapitalno izdanje koje pripada riznici bogatog nasleđa kojim bi se ponosilo svako civilizovano društvo. Reč je o Tipiku arhiepiskopa Nikodima u dva toma, koji je priredio ugledni profesor Beogradskog univerziteta dr Đorđe Trifunović, a objavila izdavačka kuća "Čigoja štampa" uz pomoć Sekretarijata za kulturu grada Beograda.

Poznati beogradski izdavač ovim poduhvatom nastavlja svoju misiju vraćanja srpskoj baštini dragocenih knjiga iz istorije srpske književnosti i jezika, a u tom mu zadatku, kaže Žarko Čigoja, direktor, pomažu naši najveći znalci. Tipik arhiepiskopa Nikodima predstavlja prevod sa grčkog Jerusalimskog tipika, odnosno takozvanog Jerusalimskog ustava koji je u 5-6. veku sastavio Sv. Sava Osvećeni. Prema rečima dr Đorđa Trifunovića, Tipik je bio osnova za bogosluženje u Srpskoj pravoslavnoj crkvi, a to je i danas. Ova jedinstvena knjiga ima 360 strana na pergamentu, i od sredine 19. veka nalazila se u Narodnoj biblioteci Srbije u kojoj je, zajedno sa još oko 1.300 rukopisa, izgorela u požaru 6. aprila 1941. godine u vreme nemačkog bombardovanja.

Sama je sreća da je Lazar Mirković, profesor Bogoslovskog fakulteta u Beogradu – vođen izvanrednom zamisli da je došlo krajnje doba da se svi poznati tipici prouče kao celina i objave – rukopis Nikodimovog prevoda snimio u celini uoči Drugog svetskog rata. "Ovaj istaknuti srpski liturgičar je u prvim godinama posle rata završio raščitavanje čitavog Tipika i napisao studiju o njemu. Pošto Srpska akademija nauka nije želela da objavi spis, Lazar Mirković je fotografije čitavog rukopisa i njegov raščitani tekst ustupio Akademijinom arhivu", kaže Trifunović.

Posle pet decenija od Mirkovićevog prvog pokušaja objavljivanja dela, Tipik arhiepiskopa Nikodima koji ima izuzetne crte narodnog jezika, sada je pred nama. U prvom tomu – "Fototipija izgorelog rukopisa Narodne biblioteke u Beogradu" – nalaze se reprodukovane sve sačuvane fotografije Tipika, a na kraju studija Đorđa Trifunovića pod nazivom "Fotografije Tipika arhiepiskopa Nikodima i zamisao Lazara Mirkovića o snimanju starih srpskih rukopisa". Druga knjiga Tipika – "Srpskoslovenski tekst razrešio Lazar Mirković" – sadrži tri studije Lazara Mirkovića o srpskim srednjovekovnim tipicima. Središnji tekst knjige čini sam srpskoslovenski tekst koji je razrešio (dešifrovao) Mirković, a izdanje originala prate prilozi: obiman Imenik svetih i praznika u Tipiku (sastavio mladi i sjajni saradnik dr Trifunovića Viktor Savić) i četiri članka dr Trifunovića o studijama i tekstološkom postupku L. Mirkovića. Knjiga se završava do sada neobjavljenom opširnom Autobiografijom Lazara Mirkovića.