Psihološke bajke o luzeru i Indijancu

Kan- Do sada najveće gužve za ulazak u festivalske dvorane izazvali su filmovi braće Koen i Arnoa Deplešena. Za Koenove se to dalo očekivati, za Deplešena kao uvažavanog ali ne i internacionalno komercijalnog francuskog autora, baš i ne. Razlog za gužvu pred projekciju Deplešenovog novog filma jeste to što je snimljen u SAD, na engleskom jeziku i sa Benisiom del Torom i francuskim glumcem i rediteljem Matjeom Almalrikom u glavnim ulogama.

Deplešenov „Džimi P. -Psihoterapija ravničarskog Indijanca” je prilično prozaičan, ali i veoma gledljiv film, oslonjen pre svega na maestralnu glumu del Tora i Amarlika. Ovo u osnovi i jeste životna drama za dva lika, film inspirisan ili bolje reći zasnovan na veoma neobičnoj književnoj prozi, zapravo studiji francuskog etnologa, antropologa i psihoanalitičara Žorža Deveroa, koji je posle Drugog svetskog rata u okviru njujorške, tada bum-psihoanalitičarske scene, prednjačio u istraživanju razlika među plemenima američkih Indijanaca, ali i problema američkih povratnika sa ratišta. Okolnosti su nametnule za njega idealan slučaj- slučaj Džimija Pikarda, koji je istovremeno i Indijanac iz plemena Crna Noga, ali i vojnik-povratnik iz strahota Drugog svetskog rata.

 Deplešen, zajedno sa  koscenaristima Džuli Pir i Kentom Džonsom, neprekidno traži, ali i pronalazi filmske ekvivalente za kliničkim jezikom ispričanu Deveroovu istinitu priču o specifičnom slučaju, ulazeći duboko u frojdovsko-jungovsko proučavanje i lečenje gubitaka u posleratnoj Americi u kojoj su muškarci mahom patili od, tada još tačno nedefinisane, bolesti koja se danas zove post-traumatski stresni sindrom. Deplešenov „Džimi P.” , oslonjen pre svega na specifičan (a filmski primamljiv) odnos dinamičnog i čovekoljubivog psihijatra (Amalrik) i indijanskog pacijenta (del Toro). Džimijeve glavobolje izazvane povredom u ratu nisu neurološke niti psihijatrijske prirode, problem nije u njegovoj lobanji, već  on pati od onoga od čega svi pate – od oštećene i ranjene duše. I upravo sa ovog polazišta Deplešen kreće u beskompromisnu strategiju slaganja kockica i svih detalja psihoanalize (traume iz detinjstva, Edipov kompleks, strah od napuštanja), što film istovremeno čini i veoma privlačnim i veoma odbojnim, u zavisnosti kojoj kategoriji filmskih gledalaca pripadate. U svakom slučaju, oni koji ne vole da na velikom ekranu gledaju hodanje i „rovarenje” po unutrašnjim lavirintima ljudskog uma, sigurno će uživati u glumačkim majstorijama del Tora i Amalrika i u brižljivo građenom njihovom međusobnom odnosu koje se pretvara u iskreno prijateljstvo između dva čoveka među kojima nema tajni.

Svojevrsne psihoanalize, ali bez terapije, ima i u novom filmu legendarne braće Koen, čiji se naslov može prevesti i kao „U glavi Luvena Dejvisa”. I kao što su to činili u „Barton Finku” i sada su Koenovi odabrali pravo mesto i pravo vreme da, oslanjajući se na stvarne ličnosti i događaje, puste svojoj divljoj mašti na volju i kreiraju uverljivo subjektivnu stvarnost u izmišljenoj biografiji izmišljenog kantautora sa folk-scene njujorškog Grinvič Vilidža ranih 60-tih godina prošlog veka.

Oživljavajući upravo tu muzičku scenu u prederi Boba Dilana i drugara, Koenovi uverljivo grade atmosferu muzičkih noćnih klubova i surove njujorške zime, čudesan i opojan miris muzičkog preporoda folk scene, ali i portret čoveka koji je opterećen naporima da pomiri svoj život i svoju umetnost. Izmišljeni lik Luvena Dejvisa u izvanrednom tumačenju Oskara Ajzaka, Koenovi grade po uzoru na muzičku ikonu toga doba Dejva Van Ronka, koji je i sam bio hvaljen i veoma poštovan među svojim kolegama muzičarima, ali nikada uspešan za duboke komercijalne vode. I Dejvis je upravo takav genije- virtuoz na gitari izvanrednog vokala i originalnih muzičkih nota, melanholičan i častan, posvećen muzici, ali „neharizmatičan” za velike muzičke kompanije koje su listom odbijale njegove sjajne balade.

 Lik Dejvisa je sjajno napisan i izvanredno izveden, sa primesama nadrealnih dimenzija, i komičnih i mračnih životnih situacija kroz koje se razabire pogled mladog čoveka koji se razlikuje od svojih savremenika. Po mnogo čemu ovaj lik, ali i sam film podsećaju na neke prethodne Koenove (likove) i filmove. Mislim pre svega na „Ozbiljnog čoveka” (fokusiran na čoveka koji od života dobija samo loše vesti) i „ O brate, gde si” (nemarni, talentovani a neozbiljni muzičari), jer i u njima postoje nadrealističke „zone sumraka” i primese bezizražajnih satira, baš kao i u „U glavi Luvena Dejvisa”. U svakom slučaju, i ovaj film Koenovih je i gledljiv i dopadljiv i humoran i mračan. Sa isčašenim, ali životnim humorom i sa obiljem dobre i pevljive muzike. 

----------------------------------------------

Bertolučijev „Poslednji kineski car” u 3 D

I veliki filmski maestro, jedan od najvećih filmskih reditelja sveta- Bernardo Bertoluči boravi u Kanu. Razlog je i više nego spektakularan. Njegovo remek-delo, sa 9 Oskara nagrađeni film „Poslednji kineski car”, konverziran je u celosti u 3D format.

I ova trodimenzionalna verzija oduzima dah, baš kao i original snimljen na 35 milimetara, a legendarni Bertoluči je lično punih pet godina nadzirao kompleksni projekat konverzije, što je , kao je potvrdio za „Politiku” bilo veoma naporno ali i izazovno i za njega i za direktora fotografije Vitoria Storara...

----------------------------------------------

„Mamaroš” osvojio Bliski istok

Srpski koprodukcijski film „Mamaroš” Momčila Mome Mrdakovića, kako za „Politiku” potvrđuju čelnici francuskog „Vajld banča”, posle prodaje za bioskopsko tržište Nemačke, Južne Koreje, Francuske, Rusije, otkupljen je za prikazivanje u gotovo svim zemljama Bliskog istoka.

Mrdakovićevog „Mamaroša” sa Bogdanom Diklićem i Mirom Banjac u glavnim ulogama, gledaće publika: Bahreina, Egipta, Irana, Iraka, Jordana, Kuvajta, Libana, Omana, Katara, Jemena, Saudijske Arabije i Ujedinjenih arapskih emirata...

Inače, „Mamaroš” će se uskoro svetsku premijeru imati u glavnom takmičarskom programu 35. Moskva festivala.