Važna pomoć države

– Ma koliko bilo tačno da oni koji se stalno oslanjaju na državu nikad neće prohodati, osiromašene opštine i čitavi regioni, infrastrukturno zapušteni, koji uz to oskudevaju i u kadrovima i svemu drugom što može privući privatni kapital, ne mogu se prepustiti samo sami sebi i tržištu. Ako je išta teren gde se država sme umešati i nadomestiti nesavršenost tržišta, onda je to regionalni razvoj. I  mnogo razvijenije zemlje, sa mnogo blažim razlikama u razvijenosti pojedinih krajeva, utvrđuju instrumente regionalne podrške u okviru opštih i regionalnih strategija, koristeći ih za ostvarivanje skladnijeg razvoja i ujednačavanja radnih i životnih uslova stanovništva, smatra dr Edvard Jakopin, direktor republičkog Zavoda za razvoj.

A u zemlji u kojoj je svaki deseti stanovnik siromašan, u kojoj je najsiromašnija opština 26 puta siromašnija od uslovno rečeno najbogatije, a najnerazvijeniji okrug sedam puta razvojno ugroženiji od metropole –  konačno je učinjen prvi korak. Odlazeća vlada usvojila je Strategiju regionalnog razvoja Srbije do 2012., koja je više nego potrebna kao putanja kojom će se država kretati u velikom poslu smanjivanja regionalnih razlika i njihovom svođenju na preporučene u Evropskoj uniji.

Kako je i najavljivano, nova vlada imaće i ministarstvo za regionalni razvoj ili tačnije Ministarstvo ekonomije i regionalnog razvoja, čijim formiranjem počinje popunjavanje višedecenijskog institucionalnog vakuuma.

 Ostvarivanje strateških ciljeva (od održivog razvoja do povećanja regionalne konkurentnosti i unapređenja regionalne infrastrukture) i sprovođenje mera niza sektorskih politika (od fiskalne, preko kreditne, politike zapošljavanja do socijalne i ekološke) podrazumeva i  postojanje zakonskog okvira. Utoliko pre jer je stari zakon istekao 1. januara 2005. Novoj vladi predstoji usvajanje novog zakona o podsticanju regionalnog razvoja do 2012,  čija je radna verzija već pripremljena.

 – Ovim zakonom trebalo bi institucionalno regulisati oblast regionalnog razvoja i omogućiti efikasno vođenje savremene regionalne politike. I praksa zemalja članica EU kao i zemalja u tranziciji pokazuje da je oblast regionalnog razvoja institucionalizovana kroz osnivanje različitih institucija na federalnom (saveznom) i lokalnom nivou u vidu ministarstva, agencija, kancelarija, departmana, biroa – ukazuje Jakopin.

Zasebno ministarstvo za regionalni razvoj ima Češka. U Slovačkoj ono je naslovljeno Ministarstvom za izgradnju i regionalni razvoj, u Mađarskoj za lokalnu samoupravu i regionalni razvoj, u Bugarskoj Ministarstvom za regionalni razvoj i infrastrukturu, dok je u Poljskoj za regionalni razvoj nadležno Ministarstvo privrede.

Većina tranzicionih zemlja, kao i Srbija, ima savet ili slično nacionalno telo za regionalni razvoj. Pripremljenim zakonskim tekstom predviđeno je da i Srbija, kao recimo Slovenija, formira nacionalnu agenciju i uspostavi mrežu regionalnih. Nacionalna agencija bi funkcionisala kao posebna vladina institucija, bila bi nadležna za sprovođenje Strategije i regulative, bavila bi se pitanjima finansiranja, koordinisala raspodelu podsticaja i delovala savetodavno. Regionalne agencije bi, pre svega, pripremale regionalne programe razvoja –  unapređenja ekonomskog, socijalnog i ekološkog razvoja.

Prema predloženim rešenjima, fond za razvoj bi funkcionisao kao finansijska institucija čija je osnovna uloga kreditiranje privrede u funkciji ostvarivanja dugoročnih javnih ciljeva u oblasti regionalne politike. Bespovratna sredstva koja bi za ove namene Srbija dobila iz pretpristupnih fondova EU usmeravala bi se posredstvom Nacionalne agencije za regionalni razvoj.

-----------------------------------------------------------

Tri scenarija za regionalizaciju

Jedno od pitanja koje bi, u funkciji sprovođenja regionalnog razvoja, trebalo da reši nova vlada svakako je ekonomska regionalizacija Srbije koja je dosad uvek izazivala velike polemike, više političke nego ekonomske.

 U usvojenoj Strategiji predložene su tri varijante. Po prvoj, na regionalnoj karti bi se ucrtala metropola i tri regiona – pokrajine i centralna Srbija. Druga karta bi bila: metropola, pokrajine, istočna i zapadna Srbija. Treća predložena varijanta, koja je u Strategiji ocenjena kao najfunkcionalnija, podrazumevala bi "podelu" na devet ekonomskih regiona: beogradski, istočna Vojvodina (Banat), zapadna Vojvodina (Bačka i Srem), istočni region, južni region, zapadni, centralni, zapadno Kosovo i istočno Kosovo.