Manastir Bešenovo niče iz pepela

Bešenovački Prnjavor – Sedam decenija na zgarištu i ruševinama manastira Bešenovo, na južnoj padini Fruške gore, u Bešenovačkom Prnjavoru raste burjan i šiblje. Međutim, konačno je došlo vreme obnove ove svetinje, koja je dva puta stradala u Drugom svetskom ratu. Prvi put 1941, kad su ga ustaše opljačkale i sve dragocenosti odneli u Zagreb i drugi put 1944. godine, kad su ga u združenoj ustaško-nemačkoj akciji bombardovali i sravnili sa zemljom. Obnova ove svetinje počela je prošle godine, raščišćavanjem terena i otkopavanjem temelja, a ove godine biće urađen temelj manastirske crkve posvećene Svetim arhangelima Gavrilu i Mihailu.

Temelje manastiru Bešenovo udario je u 13. veku kralj Dragutin, a otkopavajući temelje arheolozi Zavoda za zaštitu spomenika kulture iz Sremske Mitrovice u zarušenim temeljima crkve pronašli su i jednu grobnicu iz 1773. godine, u kojoj počiva pukovnik i grof Aleksandar Rašković, koji je bio komandant Petrovaradinskog puta, sastavljenog od Srba, koji je slavu srpskog vojnika proneo u bitkama kod Frankfurta, Landshota, Lajpciga i Graca.

U temelju crkve, zatrpana zemljom otkrivena je nadgrobna ploča Aleksandra Raškovića. On jer zajedno sa ocem Atanasijem i ujakom patrijarhom Arsenijem Četvrtim Šakabentom,  u drugoj seobi Srba došao u Panoniju 1737. godine.

Vladika Sremski Vasilije nam priča da su u manastiru Bešenovo čuvane i mošti Svetog kneza Lazara Hrebeljanovića, od 6. aprila 1941, kad je napadnuta Jugoslavija, do 14. aprila 1942, kad su zahvaljujući profesoru Radoslavu Grujiću mošti prenesene u Sabornu crkvu u Beograd.

U prvoj ustaškoj pljački manastira Bešenovo, prema njihovom zapisniku iz života kneza Lazara odneli su 11 predmeta, pojas od filigrana, srebrom ukrašeno žezlo, medaljon od srebrne srme, dve pozlaćene narukvice i druge vrednosti.

– Ove godine ćemo sigurno saliti temelje za novu manastirsku crkvu, koja neće biti replika stare, sa baroknim zvonikom, kakvi su rađeni po naredbi iz Beča. Crkva će biti u vizantijskom stilu, izgledaće kao crkva manastira Gradac, koja je zadužbina Jelene Anžujske, žene kralja Uroša, majke kralja Dragutina. Biće puno posla, ali ćemo i ovu svetinju sagraditi i vratiti je narodu – kaže nam vladika sremski Vasilije.

Umesto crkve, na temeljima manastira postoji kapela, a u Bešenovačkom Prnjavoru je i dvoje iskušenika, koji obavljaju bogosluženje u drvenoj kapeli. Iguman manastira Bešenovo otac Atanasije, profesor karlovačke Bogoslovije, sve češće svraća u Bešenovo, i očekuje početak granje crkve.

– Mi imamo još mesec dana istražnih radova. Arheološkim radovima do sada smo otkrili da se ispod temelja bombarodvane crkve iz 13. veka, nalaze i temelji bogomolje iz drugog ili trećeg veka. Pronađena je i grnčarija iz prvog veka naše ere, koja ima izuzetnu arheološku vrednost. Dakle, za mesec dana, kad arheolozi napuste teren, mogu doći graditelji, a pripreme za gradnju su u toku – poručuje Ljubiša Šulaja, direktor Zavoda za zaštitu spomenika kulture u Sremskoj Mitrovici.

Obnova manastira Bešenovo, očigledno je, obnoviće i selo u kome danas živi sedamdesetak meštana. Sve je više vikendaša koji ovde kupuju placeve, ali i sve više gostiju koji ovde dolaze vikendom.

– Izgradnja manastira će sigurno oživeti selo i dovesti ovde goste. Tu je i veštačko jezero Beli kamen, gde je nekad bio kop laporca za cementaru. Ovde je nekad radilo i dvadesetak krečana, jer imamo kvalitetan laporac, a Bešenovački Prnjavor je još 1959. bio turističko selo – imali smo dečje odmaralište i otvoreni bazen – priča i žali za tim vremenima Bora Erceg, vlasnik seoskog turističkog domaćinstva sa restoranom „Šarage”, koji na turističkoj karti Srbije nosi jednu zvezdicu.

J. Slatinac