Krompirom u gong

Od našeg dopisnika iz Beča
Za razliku od svoje bogatije koleginice – galerije Kreditanštalta, galerija moderne umetnosti austrijske banke Bavag, zbog relativno malog izložbenog prostora i modernog enterijera, uglavnom pokazuje tematske i često veoma aktuelne radove renomiranih internacionalnih umetnika. U intimnoj atmosferi Bavag galerije u kojoj su do sada, između ostalih, boravili Kendis Brejts, Sem Tejlor Vud, Hejmiš Fulton, Sala Tike, Toni Kreg i Georg Bazelic do 16. juna teče izložba "Krompirom u gong" ekscentričnog kanadskog umetnika Rodnija Grejema. Na displeju su tri projekta nastala 2006: "Krompirom u gong", "Tri muzičara" i "Buđenje". Ova trilogija se koncentriše na optimizam i idealizam poznih 1960-ih i ranih 1970-ih koji je vladao na polju filma i fotografije.

Insceniranje stvarnosti

Rodni Grejem, koji u svojoj aktivnoj, dvadesetogodišnjoj internacionalnoj karijeri sa nepokolebljivim inatom iznova slama tabue i preispituje postavljene standarde u umetnosti, sa ponosom ističe kako ga ne interesuje da se poistoveti ni sa jednim pravcem ili tehnikom rada: "Možda je naporno kada se stalno pronalaziš, ali to čitavu stvar čini interesantnom" Do sada se okušao u fotografiji, filmu, video-instalacijama, skulpturi, kompoziciji, a ako je verovati Šepardu Štajneru, autoru članka "Talentovani amater" iz martovskog izdanja časopisa "Modern pejnters", njegov najnoviji projekat – bavljenje slikarstvom, donosi iznenađujuće dobre, iako ne i sasvim originalne rezultate: "Njegov rad je... i figurativan i poluapstraktan i varira u stilovima od biomorfne apstrakcije do mrtve prirode izvedene iz kubizma." U intervjuu datom Štajneru, Grejem kaže kako ga je na slikanje podstakao rokenrol kao produžetak njegovog viđenja ideje performansa.

Ovakva izjava ne zvuči neobično nekome ko je upoznat sa Grejemovim radom. Neke od njegovih najuspelijih fotografija inspirisane su poznatim ličnostima sa muzičke scene. Tipičan primer je izložena serija radova "Buđenje" bazirana na fotografiji grupe Blek Sabat (1970) autora Krisa Voltera. Na dotičnoj fotografiji Ozi Ozborn sa podsmehom pokazuje na beskućnika koji leži na klupi u parku, dok ostali članovi sastava, smejući se, gledaju direktno u objektiv foto-aparata. Grejem se u "Buđenju" u izvanredno urađenoj foto-montaži stavlja u ulogu beskućnika sa ciljem da se izruga sopstvenoj neostvarenoj ambiciji karijere rokenrol zvezde. "Tek u poznim godinama sam počeo da sviram i jako mi se dopala slika u kojoj mi se ta grupa mladih hevi metalaca ruga" – objašnjava Grejem u propratnom tekstu izložbe. Element anonimnog pojavljivanja u sopstvenim ostvarenjima je skoro hičkokovski po finesama u pripremanju komičnih minijaturnih rola, a preplitanje autentičnih scena iz svakodnevnog života sa sekvencama iz prošlosti ne odaje utisak "već viđenog".

Aktuelna izložba "Krompirom u gong" dobila je naziv po istoimenom crno-belom šesnaestomilimetarskom filmu nastalom 2006, koji čak precizira i godinu svog navodnog nastanka – 1969. Desetominutni film predstavlja imaginarnog umetnika pokreta Fluksus koji sedi na stolici iz koje inscenirano opuštenim monotonim potezima, besomučno dugo gađa krompirom u postavljeni gong. Film je zapravo inspirisan anegdotom o bubnjaru sastava Pink Flojd Niku Mejsonu, koji je 1960-ih tokom jednog podužeg džem-sešna iz dosade gađao obližnji gong povrćem. Ulogu navodnog Fluksus umetnika tumači lično Grejem, obučen i isfriziran u stilu tadašnje njujorške mode, a čitava atmosfera: ambijent, publika i najsitniji rekviziti, naštimovani su tako da "odgovaraju estetici konkretne poezije 1960-ih", kako se navodi u pres tekstu izložbe. Ovaj performans je inicirao seriju drugih, od samog početka planiranih projekata od kojih je najpoznatiji "Esencija dima" Naime, od krompira bacanog na gong destilisana je votka koja je potom usuta u četiri za tu priliku posebno dizajnirane flaše. Na svaku od njih, umetnik je nalepio etikete sa tekstovima otkucanim na pisaćoj mašini, a svaka od njih zaokružuje pomenutu estetiku poezije.

Na tragu Dilana

I poslednja iz trilogije, triptihon instalacija "3 muzičara" pokazuje članove ansambla "Renesans fer" dok izvode dela Matea od Peruđe u vankuverskoj unijatskoj crkvi. Fotografije na osnovu kojih je nastala, takođe su snimljene 1970-ih.

Iako je nekoliko godina frontmen benda UJ3K5 (izgovara se kao "ju džerk") sa kojim povremeno pravi turneje po Evropi, Rodni Grejem ne inspiriše američku muzičku andergraund scenu svojim muziciranjem, već umetničkim vizijama njihove branše. Grejema je nedavno za Bomb magazin intervjuisala Kim Gordon, basistkinja sastava Sonik jut koja je inače njegov vatreni obožavalac. Tokom intenzivne razmene utisaka o savremenim muzičkim tokovima, Grejem je imenovao svoje najveće uzore sa američke scene – Dilana, Nila Janga i Nensi Sinatru – ali i fasciniranost umećem Kventina Tarantina da poveže muziku sa pokretnim slikama.