Gamzigrad u svetskoj baštini

Pariz, 29. juna – Kasnoantički carski kompleks Gamzigrad, izgrađen između 297. i 311. godine naše ere u sadašnjoj Srbiji, prema zamisli imperatora Gaja Valerija Galerija Maksimilijana, uvršten je na Listu svetske baštine Uneska pored još dvadesetak kulturnih i prirodnih spomenika i celina iz celog sveta.

Prema navodima Komiteta za svetsku baštinu Unesko, koji je na zasedanju na Novom Zelandu uvrstio na Listu svetske baštine 22 kulturno-istorijske i/ili prirodne celine, Gamzigrad predstavlja jedinstveno svedočenje o rimskoj graditeljskoj tradiciji u periodu svog nastanka.

Gamzigrad – odnosno carska palata Feliks Romulijana, utvrđena je s kraja 3. i početka 4. veka nove ere, a pronađena je krajem 19. veka. Arheolozi iz Nemačke i Srbije od 2005. godine rade zajedno na premeravanju te kasnoantičke carske palate, koju sistematski istražuju od 1953. godine.

Među novim objektima na Listi svetske baštine 16 je kulturnih spomenika, pet prirodnih i jedan kulturno-prirodni. Lista svetske baštine sada ima ukupno 851 spomenik i/ili prirodnu celinu, od kojih je 660 kulturnih, 166 prirodnih, a 25 su kombinovani.

Na zasedanju na Novom Zelandu učinjen je i presedan u istoriji Komiteta Uneska u oblasti zaštite svetske kulturne i prirodne baštine, budući da je odlučeno da se sa Liste izbaci arapsko Oriks svetilište, nakon što Oman nije uspeo da sačuva njegovu univerzalnu vrednost, navedeno je u saopštenju Komiteta Uneska na sajtu te organizacije UN za obrazovanje, nauku i kulturu.

Među novim spomenicima kulturne i prirodne baštine na Listi su se našli objekti i prirodne celine iz Afrike, arapskog regiona i sa Pacifika, Evrope, Severne Amerike, kao i sa Kariba i iz Latinske Amerike.

Osim Gamzigrada, iz regiona je na Listu svetske baštine uvršten i čuveni most Mehmed paše Sokolovića u Višegradu u Bosni i Hercegovini, kao kulturni spomenik karakterističan za otomansku arhitekturu.

Na listi su se našli iz Evrope i kulturni spomenici i prirodne celine iz Francuske, Grčke, Španije, Švajcarske, kao i šumski kompleks na Karpatima u Ukrajini i Slovačkoj, koji je opisan kao transnacionalno prirodno dobro.

Komitet je uklonio četiri svetska dobra sa Liste ugrožene baštine zbog unapređenja u njihovom očuvanju (Everglades National Park u SAD, Rio Platano Biosphere Reserve u Hondurasu, Royal Palaces of Abomey i Katmandu dolina – Nepal).

Tri svetska dobra, istovremeno, upisana su na tu listu, zbog zabrinutosti za njihovo očuvanje, a to su Galapagos u Ekvadoru, Niokolo-Koba nacionalni park u Senegalu i Samara u Iraku.