Razotkrivanje starosti

Izložba „Ekstravagantna tela: ekstravagantne godine, inspirativna starost – telo i um na granici društvenih normi”, koja se otvara večeras u 18 sati u Kulturnom centru Beograda, bavi se temom o kojoj svi kad tad počnu da razmišljaju, koje se potajno plaše i o kojoj retko govore – starošću. Taj period života, čiji znakovi prečesto izazivaju zazor, u ovom slučaju dobija drugačiji predznak, biva izmešten iz područja stereotipa, marginalizacije i diskriminacije i osvetljen kao uzbudljiv, inspirativan i senzualan.

Samo otvaranje biće neobično – nastupiće omladinsko-penzionerski hor „Hor-ruk” grupe „Škart”, koja se, osim na taj način, predstavlja i jednim od radova na postavci.

Sedamnaestoro umetnika raznih generacija, iz Srbije, Hrvatske, SAD, Finske, Slovenije, u različitim medijima predstavljaju starost na nekonvencionalan način, kao i odnos starih prema sopstvenom telu i umu koji se menjaju. Rečju – ekstatičnu i oslobođenu starost u punoći svih svojih mogućnosti i potencijala, onu koja pokreće međugeneracijski dijalog, kaže Milica Pekić (predstavnica organizacije Kiosk), članica kustoskog tima, koji čine i Ivana Bago, Olga Majcen Lin, Sunčica Ostoić, (Kontejner, Zagreb), Lois Keidan („Live Art Development Agency”, London) i Slaven Tolj (Muzej moderne i savremene umetnosti, Rijeka).

– Projekat u okviru kojeg se ova izložba organizuje osmislio je Kontejner biro savremene umetničke prakse iz Zagreba, koji već godinama razvija program objedinjen naslovom „Ekstravagantna tela” iz različitih aspekata. Postavka u Hrvatskoj izazvala je veliku pažnju, izuzetno je dobro bila primljena kod publike pa smo odlučili da program izvedemo i kod nas. Dogovorili smo saradnju sa Gerontološkim centrom Beograd i Domom za stare „Bežanijska kosa”, gde ćemo na jedan od programa pokušati da dovedemo i publiku. Tema je bitna, jer je ophrvana stereotipima a zlatne godine nikako nisu bez potencijala.

Jedan od radova u vezi je sa Domom za stare emigrante u Londonu, drugi se bavi odnosnom deke, bake i unuke iz perspektive istorije Dalmacije a okosnica trećeg je muzička grupa koju čine dame iz Doma za stare na Bežanijskoj kosi. Hrvoslava Brkušić iz Hrvatske publici predstavlja zvučnu instalaciju, sastavljenu od razgovora sa desetak žena između 30 i 75 godina, koje iskreno, bez zazora, govore o sebi, svom starenju i svojim strahovima.

– Govorile su o ženstvenosti, seksualnosti, trudnoći, promenama koje doživljavaju... Različite generacije dale su raznolike odgovore, autentične, delom verujem i zbog toga što su im identiteti potpuno zaštićeni. Moj glavni utisak jeste njihov zajednički strah od starosti. Najviše fizičke. Sve se one s time nose ali na svoj karakterističan način. Ono što je tužno jeste činjenica da neke od njih svoje snove nisu ostvarile, imajući u vidu kako ih je društvo nekada tretiralo – objašnjava Hrvoslava Brkušić.

Tokom trajanja izložbe biće organizovan niz pratećih programa, performansa i radionica. Jedan od njih odvijaće se u Studentskom kulturnom centru, 11. februara u 20 časova, pod naslovom „Stereotipi starosti na filmu i vizuelna gerontologija”. Stevan Vuković vodiće razgovor uz analizu velikog broja filmskih inserata, baveći se percepcijom i samopercepcijom starih ljudi u savremenom društvu i odnosom vizuelne gerontologije prema tipologiji predstavljanja starih na filmu.

– Često se postavlja pitanje šta to znači biti stara osoba u savremenom dobu. Osim toga, percepcija toga šta znači takozvana „uspešna starost” menjala se tokom vremena. Evo i dva primera. Sredinom dvadesetog veka snimljen je „Bulevar sumraka”, film nagrađen sa tri Oskara, u kojem glumica čije je vreme davno prošlo pokušava da se vrati na scenu na bilo koji način. U tome je neuspešna jer je prestara i zato upada u jednu fantazmatsku priču koja na kraju izlazi izvan realnog života. A ima zapravo 50 godina. Sa druge strane, imamo Džudi Denč, koja je devedesetih postala veoma popularna igrajući ulogu „M” u filmovima o Džejmsu Bondu. Ona je počela da se probija kao glumica sa šezdesetak godina a vrhunac je stekla sada sa više od sedamdeset. Eto koliko su se granice pomerile – zaključuje Vuković.

M. Dimitrijević