Odbrana, golgota, pobeda

„Rat je prekinuo detinjstvo”, „Poubijana deca od 14 i 15 godina u selu Grušiću kod Šapca”, „Srpske žene na porodičnim ognjištima u ratnim uslovima”, „Seljanka daje vodu ranjenom srpskom vojniku”, „Kakvi smo stigli na Krf”... Ovako naslovljene fotografije deo su izložbe „Srbija u Velikom ratu” koja je juče otvorena u Domu Vojske Srbije. Postavka sadrži više od 300 arhivskih dokumenata i predmeta. Osim fotografija borbi i stradanja, izložena su i pisana svedočanstva, oružje, ordenje, uniforme i druga oprema.

– Ova izložba jedna je od 60 manifestacija koje je Vojska Srbije organizovala u sećanje na Prvi svetski rat. Namera je da se afirmisanjem činjenica dočara kakav je ugled srpska vojska imala i kako je ispisala stranice istorije. Želja je i da se njihovi podvizi ne zaborave, ali i da se ukaže na stradanja koja je ceo srpski narod preživeo u tim ratnim godinama – rekao je otvarajući izložbu Zoran Đorđević, državni sekretar Ministarstva odbrane.

Predstavljanju postavke prisustvovao je i načelnik Generalštaba Vojske Srbije Ljubiša Diković koji je obišao Veliku galeriju u pratnji jednog od autora, istoričara dr Bojana Dimitrijevića.

Izložba „Srbija u Velikom ratu” podeljena je u 16 tematsko-hronoloških celina o golgoti i vaskrsu srpske vojske i naroda.

– Izloženi dokumenti dokazuju da Srbija nije ušla u rat da bi osvajala, već da je bila prisiljena da se brani, i to uz ogromne žrtve. Mnogo toga sačuvano je zahvaljujući srpskim vojnicima koji su, uz sve napore prilikom povlačenja preko Albanije, prenosili i arhivsku građu i zbirke iz fondova srpskih vojvoda – naveo je Milorad Sekulović, direktor Vojnog arhiva.

Prema rečima autora postavke, izloženo je pregršt dokaza da je Kraljevina Srbija u borbe 1914. ušla nevoljno i s velikom mukom posle dva balkanska rata” kao i da se od razaranja koja su usledila do 1918. nikada nije u potpunosti oporavila.

Izložba u Domu vojske trajaće do 26. jula 2014, svakog dana osim nedelje od 11 do 19 sati. Postavka je zajednički projekat Vojnog arhiva, Vojnog muzeja, Programskog arhiva RTS, Medija centra „Odbrana” i Istorijskog arhiva Požarevca.

Braničevo u danima okupacije i oslobođenja

Borbe, dolazak austrougarskih, nemačkih i bugarskih trupa 1915, život do oslobođenja i povratak srpskih ratnika 1918. u Požarevcu i njegovoj okolini prikazani su u nekoliko tematskih celina. Tu su i kadrovi sa požarevačkog aerodroma na kojima se vide srpski avijatičari i avioni, razrušeni domovi, jedan pijačni dan u gradu za vreme okupacije i doček oslobodilaca 29. oktobra 1918.

– Namera je bila da prikažemo kako su se na jednu manju sredinu unutar Srbije odrazila dešavanja u Prvom svetskom ratu – istakla je dr Jasmina Nikolić, direktorka Istorijskog arhiva Požarevac.

Tematske celine:

– Početak Prvog svetskog rata i operacije srpske vojske 1914.

– Srbija i njena vojska u ratnoj 1915.

– Saveznici i Srbija 1914–1916.

– Rehabilitacija i reorganizacija Vojske Kraljevine Srbije na Krfu

– Savezničke sanitetske misije i lečenje srpske vojske

– Srpska vojska na Solunskom frontu 1916/1917.

– Heroine Prvog svetskog rata

– Dobrovoljci i njihov dolazak na Solunski front

– Proboj Solunskog fronta i oslobođenje 1918.

– Gubici srpske vojske u Prvom svetskom ratu

– Srpska vojska u braničevskom kraju do „Makenzenove ofanzive” 1915.

– Vazduhoplovna komanda u Požarevcu 1915.

– „Makenzenova ofanziva” 1915. i okupacija Braničeva 1915.

– Bugarska okupacija u Požarevačkom okrugu 1916–1918.

– Braničevski odred i borci Osmog puka na Solunskom frontu

– Oslobođenje Požarevca i okoline 1918.