Poslednji bastion

 Sa ugroženom egzistencijom Radničkog, koji je saopštio da razmatra odustajanje od Jadranske lige, pojavila se mogućnost da u regionalnom košarkaškom takmičenju sledeće sezone budu samo beogradski klubovi (na tabeli Superlige, iza Kragujevčana bio FMP), s tim što će Mega utakmice igrati u Sremskoj Mitrovici.

Bio bi to prvi put od 1980. godine da u nadmetanju na nivou bivše SFRJ - za ABA ligu računajući od kolektivnog priključivanja naših timova 2004. - nema ekipa iz Srbije koje nisu iz prestonice. Iz tabora Radničkog čuje se da su Partizan i Zvezda „uništili sve”, kao i da se četiri decenije iz Beograda nije pojavio nijedan vrhunski igrač osim Zorana Slavnića i Aleksandra Đorđevića. U isto vreme, iz Košarkaškog saveza Srbije poručuju da može da se desi da izgubimo košarku u unutrašnjosti „gde nastaju asovi”.

Što se tiče brige Radničkog za stvaranje igrača, u uslovima besparice, dosta govori to što je u sezoni 2012/2013 postao apsolutni rekorder srpske košarke u broju stranaca: imao je, prema regulativi KSS, osmoricu, koliko je ukupno bilo u redovima Partizana i Zvezde. Iz Kragujevca je inače jedan osvajač medalja sa velikih košarkaških takmičenja - Nikola Lončar.

Kada je reč o tezi za Slavnića i Đorđevića, ako bi se među košarkašima iz Beograda samo oni smatrali vrhunskim, stiglo bi se blizu kriterijuma pokojnog stratega sovjetske košarke Aleksandra Gomeljskog, koji je posle Svetskog prvenstva 1998. prokomentarisao „Ponovo je Jugoslavija osvojila titulu sa samo `dva igrača`”. Možda je najbolje prisetiti se potonjeg „Mundobasketa” u Indijanapolisu 2002. kada je ostvaren najveći uspeh u istoriji naše igre pod obručima.

Da li bi bilo osvojeno do danas poslednje „zlato” da pored lidera Divca, Stojakovića i Bodiroge nije bilo i Beograđana koji su odigrali izuzetne uloge u borbama za medalju? Marko Jarić je u dramatičnom četvrtfinalu protiv Amerikanaca ubacio više od polovine koševa ekipe u poslednjih dva i po minuta, a Dejan Koturović bio naš najbolji strelac u polufinalu sa Novim Zelandom, čiji igrači su vodili sa devet poena razlike na poluvremenu. Da li je moguće da nezamenljivi „plejmejker” najboljeg evropskog tima 20. veka u izboru Svetske košarkaške federacije, Jugoplastike, nije bio vrhunski igrač?

Zoran Sretenović je sa Splićanima osvojio tri uzastopne evropske titule (1989 - 1991), kao njihov jedini član koji je počeo sva tri šampionska susreta – i dalje je jedini Evropljanin ikada koji je odigrao ceo finalni meč elitnog kontinentalnog takmičenja za pobednički tim. Beograd nije čitava srpska košarka, ali ne bi trebalo ni potcenjivati igrače iz glavnog grada. Od 70 naših državljana koji su osvajali medalje na evropskim i svetskim prvenstvima i olimpijskim igrama, u glavnom gradu su rođena 24, u unutrašnjosti Srbije 30 (dvojica u Prištini), a van današnjih granica naše zemlje 16 (sedmorica u BiH).

Zapravo, moglo bi da se kaže da je Beograd dao više osvajača odličja nego ostatak Srbije ako se ima u vidu da je niz njih tu krenuo da se bavi košarkom, počev od Radivoja Koraća (1938 - 1969). Rođen u Somboru, iz kojeg se posle Drugog svetskog rata porodica preselila u Beograd, počeo je da trenira sa 16 godina u OKK. Rođeni Leskovčanin Trajko Rajković (1937-1970), koji je preminuo nekoliko dana nakon što je učestvovao u osvajanju prvog „zlata” jugoslovenske košarke na Svetskom prvenstvu u Ljubljani, bio je student medicine kada je došao u OKK čije rukovodstvo je, kako stoji u klupskim analima, prepoznalo košarkaški dijamant i započelo njegovo brušenje. I drugi „zlatni momak” iz Leskovca košarkaš je postao u Beogradu: Dragi Tvigi Ivković, akter pohoda do prve evropske titule, odrastao je nadomak terena Radničkog na Crvenom Krstu. U nezaboravnoj generaciji „krstaša” koja je 1973. postala državni šampion bila su još dvojica sa podijuma velikih takmičenja, koji u Beogradu nisu rođeni, ali jesu ušli u košarku.

Dragoslav Ražnatović se sa deset godina doselio na Crveni Krst, a Milun Marović (1947 – 2009) je kao dvadesetogodišnji student u šetnji Kalemegdanom poželeo da šutne na koš i dobio poziv od trenera Zvezde da se pridruži juniorima, ali izabrao Radnički kada je čuo da traži visoke igrače. Sudeći po sastavu nacionalnog tima koji je osvojio jedinu medalju u poslednjih 12 godina, reklo bi se da je Beograd poslednji bastion osiromašene srpske košarke. Od 12 „srebrnih” sa Evropskog prvenstva 2009. šestorica su rođeni u glavnom gradu, a petorica došla najkasnije do 17. godine – Tepić je stigao sa 19. Od 20 igrača koji su se našli na skraćenom spisku za pripreme za predstojeći Svetski kup u Španiji, gotovo polovina su Beograđani. U svakom slučaju, podizanje proizvodnje igrača u unutrašnjosti jeste jedan od imperativa srpske košarke.

Drugi grad po broju igrača sa medaljama je Čačak iz kojeg su došli Dragan Kićanović, Slobodan Gordić, Želimir Obradović, Radisav Ćurčić, Uroš Tripković i Milun Marović. Grad koji danas ima 73 hiljade stanovnika (celo područje 115.000), bio je važna stepenica i za više laureata iz drugih sredina.

Više kao zanimljivost: u gradovima dva najslavnija kluba američke profi košarke, Bostonu i Los Anđelesu, u koje je stiglo 27 titula u prve 43 godine NBA („Seltiksi” i „Lejkersi” trenutno u zbiru imaju 33), nije rođen nijedan od 50 zvanično najboljih igrača za prvih pola veka. Los Anđeles je drugi najnaseljeniji grad SAD, a u Bostonu su pre neku godinu zaključili da je najbolji lokalni igrač ikada - koji je tu i rođen i počeo da trenira – Dejna Berouz, koji je odigrao 11 minuta „Ol star” utakmice 1995. godine...

Za Srbiju, jedan od putokaza može da bude Francuska. Nema bogate klubove – nijedan nije među prvih 30 na rejting listi za evrokupove s kojom se čeka jesen (Zvezda 22. a Partizan 29.) - a njena liga nije među najjačima (na Ulebovoj listi šesta u Evropi). Prošle godine je postala prvak Evrope, a u prethodnu sezonu NBA ušla sa devet igrača - dvojica najistaknutijih rođeni su van Francuske. 

-----------------------------------------------------------

Iz Beograda dva tima osvajača medalja

Na velikim takmičenjima (EP, SP, OI) medalje su osvojila 24 košarkaša rođena u Beogradu. Poređani su po godinama rođenja:

Nemanja Đurić                                   1936

Miodrag Nikolić                  1938

Dragutin Čermak                               1944

Dragan Kapičić                                1948

Zoran Slavnić                                  1949

Zoran Radović                                   1961

Nebojša Zorkić                                 1961

Branko Vukićević                  1961

Zoran Sretenović                 1964

Zoran Jovanović                                1965

Aleksandar Đorđević                       1967

Saša Obradović                               1969

Dejan Koturović                                1972

Miroslav Berić                                1973

Dejan Tomašević                               1973

Dejan Milojević                               1977

Igor Rakočević                                  1978

Marko Jarić                           1978

Bojan Popović                                   1983

Novica Veličković              1986

Ivan Paunić                          1987

Miroslav Raduljica             1988

Stefan Marković                  1988

Nemanja Bjelica                                1988

Napomene: od 88 igrača koji su osvojili 26 medalja SFRJ, naših državljana je 39; od 29 igrača koji su prigrabili sedam odličja SRJ, naših je 25 (šestorica na pobedničkom postolju i sa SFRJ); pod imenom Srbija reprezentacija je jednom bila na pobedničkom postolju; sedmorica naših osvajača medalja više nisu među živima (od Beograđana Miodrag Sija Nikolić).