Slike Danice Jovanović prvi put u Beogradu

Povodom stote godišnjice od tragične smrti slikarke  Danica Jovanović (1886–1914) prvi put će u Beogradu biti otvorena izložba sastavljena od stotinak njenih radova. Otvaranje je zakazano za sutra u osam časova po podne u Velikoj galeriji Doma Vojske Srbije. Postavka je zajednički projekat Spomen-zbirke Pavla Beljanskog, Galerije Maticesrpske i Medija centra „Odbrana”, čiji je autor dr Jasna Jovanov, a kustoskinja Jasmina Jakšić Subić. Tako će u narednih mesec danabeogradskoj publici biti premijerno prikazan opus jedne od najznačajnijih srpskih slikarki s početka 20. veka, koja je do 1961. bila gotovo potpuno nepoznata kulturnoj javnosti.

U jučerašnjom susretu sa novinarima, Jasna Jovanov je tokom autorskog vođenja kroz izložbu govorila o ličnosti i umetničkoj zaostavštini Danice Jovanović, a o restauraciji njenih slika nedavno poklonjenih Galeriji Matice srpske nešto više rekao je Danilo Vuksanović, restaurator. Ambijentalna postavkaupotpunjena je predmetima iz Etnografskog muzeja u Beogradu i ličnim predmetimaumetnice.Prateći program obuhvatiće stručna tumačenjapostavke, prezentacije i dečije radionice.

Od Jasne Jovanov smo saznali da je Danica Jovanović, rođena u Beškoj 4. januara 1886. kao peto dete u skromnoj seljačkoj porodici. Pohađala je žensko odeljenje Umetničko-zanatske škole u Beogradu kod Bete Vukanović, a školovanje je nastavila u Minhenu, gde je 1914. diplomirala na Ženskoj slikarskoj akademiji. Školovala se zahvaljujući razumevanju profesora i direktora Više devojačke škole u Novom Sadu i Dobrotvorne zadruge Srpkinja Novosatkinja i patrona poput Dane i Olge Jovanović. U Minhenu se uključila u rad srpskog patriotskog udruženja „Srbadija”.

Slikala je mrtvu prirodu, portret i figure u narodnim nošnjama, kao i nekoliko pejzaža, od kojih tri prikazuju mostove: most kod Ljum kule, Vezirov most na Drimu i srušeni Savski most u Beogradu. Mostovi koji su bili aktuelni tokom Balkanskih ratova ukazuju da je pratila razvoj ratnih operacija, ali nema dokaza da je neposredno učestvovala u njima.

Angažman Danice Jovanović u „Srbadiji” i boravak u Beogradu početkom Prvog svetskog rata, kada je i naslikala srušeniSavski most, kao i izjave njenih minhenskih kolega o izraženoj nacionalnoj svesti, upućuju na razloge zbog kojih je Jovanovićeva već u prvim danima Prvog svetskog rata pobudila pažnju okupatorske policije i vojske. Bila je jedna od prvih umetnika koji su postali žrtve Prvog svetskog rata 12. septembra 1914. godine u Petrovaradinu, gde je nakon prekog suda streljana sa grupom talaca iz Beške.

O izložbi koja nam prvi put u prestonici otkriva veličanstvenost dela Danice Jovanović za „Politiku” je nešto više rekla autorka Jasna Jovanov, inače upravnica Spomen-zbirke Pavla Beljanskog u Novom Sadu:

– Cilj izložbe je da se slikarka Danica Jovanović smesti u širi kontekst njenog vremena i mesta gde se školovala i stasavala, kao što su Novi Sad, Beograd i Minhen i da se prikaže kulturna klima tih gradova, ako i da se smesti tragični kraj Jovanovićeve u kontekst početka Prvog svetskog rata. Ona je imala 28 godina kada je streljana ispod Petrovaradinske tvrđave. Do tada je čitav njen opus nastao. Poređenja radi, da dodamo da je Nadežda Petrović otišla na školovanje sa svojih  27 godina. Jedan deo slika Jovanovićeve potiče iz Matice srpske, a većim delom su pred nama radovi iz porodične zaostavštine, potom iz Narodnog muzeja, Istorijskog muzeja Srbije i dosta dela iz privatnog vlasništva. Iz Spomen-zbirke Pavla Beljanskog priložena je jedna slika. Za dela Danice Jovanović je javnost prvi put saznala 1961. godine kada je Vera Ristić priređivala izložbu „Nadežda Petrović i počeci srpskog modernog slikarstva”, koja je sadržala između ostalih sliku „Glava Ciganke” iz Galerije Matice srpske, jedno od najzrelijih radova Danice Jovanović. Na tom ostvarenju vide se sve karakteristike umetnika koji pripada minhenskoj školi, ekspresioniste izuzetnog temperamenta, velike odlučnosti.