Pet izdanja „Srbije u Velikom ratu”

– U izdavačkoj i ukupnoj kulturnoj atmosferi – godine koja je za nama, kriza se produbila. Ta kriza potresa same temelje knjige, pogotovo klasično shvaćenog dela: književnost, umetnost, nauka. Kriza je ekonomska i kulturna, ali ima i svoje moralne i političke dimenzije. Najveća je, ipak, kriza duhovnosti – upozorava Dragan Lakićević, glavni i odgovorni urednik Srpske književne zadruge.

Srpska književna zadruga, koja postoji 122 godine, dodaje Lakićević, i u ovako teškoj situaciji, uspela je da objavi, između dva Sajma knjiga, tridesetak novih izdanja, bez ijednog dinara državne pomoći.

S druge strane, Zadrugin program nije u milosti čitalaca koji imaju novac za kupovinu knjiga, a nije ni u vidokrugu ogromne većine medija, izuzev državne televizije i dva stara beogradska lista, koji se još štampaju ćirilicom. Privatne televizije i latinične novine uglavnom nisu zainteresovani za knjigu, ne samo ovu sa znakom Čika-Jove Zmaja.

Ipak, pred čitaocima, na Sajmu knjiga, biće novo, redovno 106. „Kolo”, sa brojevima od 710 do 716. Na više od dve i po hiljade strana, i ove godine, imaju sedam knjiga iz oblasti stare i nove, svetske i srpske književnosti, umetnosti i nauke.

Knjigama 106. „Kola” prethodi monumentalna monografska sinteza Lazara Trifunovića „Srpsko slikarstvo 1900–1950”. U štampi je i naučna rekapitulacija višedecenijskog izučavanja prof. Zlate Bojović: „Istorija dubrovačke književnosti”. Izabrane elegije Seksta Propercija, rimskog pesnika sa kraja stare ere, preveo je i naučno opremio prof. Gordan Maričić.

„Antičke teme”, izbor velikih znanja i naučnih sinteza akademika Slobodana Dušanića, sačinili su profesori Vladeta Janković i Žarko Petković. Veliki znalac narodne književnosti prof. Nenad Ljubinković bavi se etnomitološkim traganjima i promišljanjima drevne kulture, pod naslovom „Naši daleki preci”, s predgovorom dr Branka Zlatkovića.

Izbor srpske poezije posvećen je Petru Pajiću, koji iduće godine puni osamdeset godina, a njegovo pesništvo osvetljava prof. Radivoje Mikić. Iznenađenje i otkriće „Kola” predstavlja novi roman Slavice Garonje „Povratak u Arkadiju”, poetsko-psihološka potraga za utočištem duše u zavičaju-detinjstvu kojeg više nema. Predgovor je napisao dr Duško Babić.

Knjiga godine u SKZ jeste „kratka istorija” prof. Mire Radojević i akademika Ljubodraga Dimića „Srbija u Velikom ratu 1914–1918”, koja je, u izdanju SKZ i Beogradskog foruma za svet ravnopravnih, doživela pet izdanja – dva na srpskom i po jedno na ruskom, engleskom i nemačkom jeziku.

Među istorijskim izdanjima SKZ, valja pomenuti i drugo izdanje uspele monografije „Aleksandar Obrenović – vladar na granici vekova, sukobljeni svetovi” prof. Suzane Rajić.

U Maloj biblioteci niz atraktivnih dela savremene književnosti: dnevnici i besede Rajka Petrovog Noga „S mene na uštap”, roman u nizu reminiscentnih pripovednih celina slikarke Ljubice Mrkalj „Ispričavalice”, studija Đorđa Janića „Dositej i dositejevština”, pesničke knjige Ljubice Miletić, Danila Jokanovića, Baja Lukovića, kao i mali eksperiment više srpskih pesnika koji su preveli izabrane pesme savremene ruske pesnikinje Jekaterine Poljanske, čiji izbor SKZ objavljuje dvojezično.

Tu su i dva zbornika sa Zadruginih naučnih konferencija: „Ognjeno pero Novice Tadića” i „Srpski jezik u ogledalu Srpske književne zadruge”. Posebno izdanje je i druga knjiga intervjua Mome Kapora iz poslednje decenije 20. veka – „Sentimentalni rat i mir Mome Kapora”.

I jedna lepa vest: Zadruga i Matica srpska, sestrinske ustanove osnovane u 19. veku, vraćene su na svoja stara mesta u Areni, odakle su prošle godine bile skrajnute.