Amerikanci poludeli za „Američkim snajperistom”

Film „Američki snajperista” već tri vikenda ubira najveću zaradu u američkim bioskopima, istovremeno izazivajući oprečne reakcije u ponovo pokrenutoj nacionalnoj debati o veteranima i ratu u Iraku.

Biografska ratna drama, u režiji Klinta Istvuda (85), o najsmrtonosnijem američkom snajperisti, inkasirala je minulog vikenda, kada je odigrana i finalna utakmica američkog fudbala – popularni „Superboul”, čak 31,9 miliona dolara, čime je ukupna zarada od prodaje karata uvećana na 250 miliona dolara. Po tome se ovo ostvarenje razlikuje od drugih filmova posvećenih iračkom ratu koji su neslavno prošli na blagajnama uprkos poznatim glumačkim imenima i pozitivnoj kritici.

Rasprave koje prate ovaj blokbaster, čije će prikazivanje u Srbiji početi 19. februara pod nazivom „Snajperista”, svakako idu naruku podizanju njegove gledanosti. Kritike i komentari kreću se u rasponu od toga da je to možda najbolji američki ratni film svih vremena, do mišljenja koja ga smatraju ratnom propagandom i u njemu vide glorifikovanje nasilja i islamofobije. Za jedne je „Američki snajperista” patriotski i beskompromisan, drugi ga osporavaju kao pojednostavljen i rasistički (glavni junak Iračane oslovljava sa „divljaci”).

Scenario se zasniva na autobiografiji Krisa Kajla, bivšeg pripadnika specijalne jedinice američke mornarice zvane „Foke”, (igra ga Bredli Kuper, dok lik njegove supruge tumači Sijena Miler), inače poznatog kao najsmrtonosnijeg snajperiste u američkoj vojnoj istoriji, sa 160 potvrđenih ubistava. Da to ipak nije samo puka ekranizacija knjige, svedoče i zamerke da u filmu postoje epizode o kojima u knjizi nema ni reči (na primer, scena u kojoj snajperista ubija dečaka i njegovu majku).   

Odgovarajući na negativne kritike, reditelj Istvud naveo je da je reč o antiratnom filmu koji pokazuje šta rat čini porodici i ljudima koji moraju da se vrate civilnom životu. Iako nije filmski kritičar, i Mišel Obama, prva dama SAD, pozitivno se izjasnila o ostvarenju rekavši da je reč o složenom, emotivnom prikazu ratnog veterana i njegove porodice. Na istoj, pozitivnoj liniji mišljenja je, izgleda, i Američka akademija za film koja je „Snajperistu” nominovala za Oskara u šest kategorija, među kojima i za najbolji film i glavnu mušku ulogu. 

S druge strane, Američko-arapski komitet za borbu protiv diskriminacije tvrdi da su se pretnje Arapima i muslimanima u SAD utrostručile od početka prikazivanja filma, što se vidi i u porastu govora mržnje na društvenim mrežama. Predstavnici komiteta pisali su reditelju i glavnom glumcu tražeći pomoć:

„Hoćemo da Istvud i Kuper pozovu da se njihov film ne koristi kao povod za objavu mržnje i netrpeljivosti.”

Takođe, „Američki snajperista” je posle samo nedelju dana prikazivanja skinut sa repertoara u Bagdadu, jer kako piše „Ju-Es-Ej tudej”, menadžment bioskopa smatra da se njime veliča ubistvo više od 160 muslimana.

----------------------------------

Naslov u funkciji patriotizma

U komentarima na film navodi se da je njegovom dosadašnjem uspehu doprineo patriotizam i da je i reč „američki” iz naslova takođe u funkciji patriotizma. Prema podacima Američkog instituta za film, od 1896. do 1970. čak 191 film proizveden u SAD imao je u naslovu reč „američki”, dok je 63 u nazivu imalo „Amerika”. Taj trend aktuelan je i poslednjih godina sa ostvarenjima „Američka pita”, „Američka lepota”, „Američka prevara”…