Obnova Manakove kuće posle pet decenija

Manakova kuća – jedan od najstarijih graditeljskih kulturnih spomenika Beograda – ponovo će biti obnovljena posle 47 godina, koliko je prošlo od poslednjih restauratorskih radova Gradskog zavoda za zaštitu spomenika kulture. Detaljno parterno i ambijentalno uređenje zdanja podignutog tridesetih godina 19. veka počeće krajem maja, najavljuje Mirjana Menković, v. d. direktora Etnografskog muzeja, pod čijim okriljem Manakova kuća radi od 1968. godine. Rekonstrukcija, osavremenjivanje i zaštita ovog spomenika kulture od velikog značaja (proglašen 1979) trebalo bi da bude završena do kraja ove godine. Za taj posao Ministarstvo kulture izdvojilo je 33 miliona dinara.

– Projektom rekonstrukcije koji je uradio JAP studio predviđa se parterno uređenje kuće, stvaranje takozvanog urbanog džepa. To znači da će biti ozelenjen i popločan okolni prostor kako bi se ovaj kulturno-istorijski spomenik izdvojio iz ambijenta u Ulici Gavrila Principa – objašnjava v. d. direktora Etnografskog muzeja. Na spisku prioritetnih radova, kako ističe, nalazi se unutrašnje i spoljašnje osvetljavanje zdanja, ugradnja video-nadzora, osposobljavanje protivpožarne zaštite, obnova svih instalacija, sređivanje oba dvorišta, popločavanje dela Ulice Kraljevića Marka i obeležavanje kuće.

„Muzej u malom” svečano je otvoren krajem 1968. kao jedinica Etnografskog muzeja u kojoj je smešten dragoceni legat Hristifora Crnilovića sa stalnom izložbenom postavkom „Narodne nošnje i nakit centralnog balkanskog područja iz 19. i prvih decenija 20. veka”. Spomen-zbirka čuvenog kolekcionara i slikara sadrži 2.600 predmeta od velike kulturne vrednosti, bogatu foto-dokumentaciju, biblioteku sa oko 700 stručnih knjiga i časopisa i oko 22.000 listova rukopisne građe.

Kako objašnjava kustos i muzejski savetnik Dragana Stojković, stalna postavka sadrži nakit, seoske i gradske narodne nošnje iz južne Srbije, Makedonije i sa KiM. Eksponati su raspoređeni u osam prostorija, a predstavljeni su šopski, moravski i vardarski tip nošnji.

– Najstariji komplet potiče iz šopske oblasti. Reč je o unikatnoj nošnji, nema je nijedan drugi muzej. Zbirku nošnji i nakita Crnilović je sakupljao između dva svetska rata, što ne znači da u njoj nema i drugih kolekcija. Vrednom je čine i kolekcije drvorezbarenih elemenata enterijera, uskršnjih jaja, crkvenih relikvija, različitog posuđa, ćilima, alata pojedinih zanata i zanimanja – nabraja kustos Manakove kuće.

Rekonstrukcijom ovog zdanja stalna izložba biće samo delimično izmenjena i obogaćena. Sa dosadašnjim i budućim programima Etnografskog muzeja (izložbama, predavanjima, školama i kursevima starih i tradicionalnih zanata, prodavnicom suvenira) stalna postavka ubuduće će imati zadatak da predstavi najbolje srpske brendove. To su, u prvom redu, produkti tradicionalnih i umetničkih zanata, kao i gastronomska ponuda.

----------------------------------------------------------------

Starobalkanski tip gradske kuće

Manakova kuća pripada tipu starobalkanske kuće, kojih u Beogradu gotovo da više i nema. U toj grupi su Konak kneginje Ljubice i kafana „Znak pitanja”. U državnim knjigama iz 1860. ova kuća pominje se kao „mejana” Manaka Mihajlovića.

– Postoje priče i da je ovaj objekat bio kuća nekog turskog age, tatar pošta u vreme kneza Miloša, ali i poznata gradska kafana. Zdanje sagrađeno u bondručnoj konstrukciji ima nekoliko nivoa: podrum sazidan u kamenu, prizemlje u kojem su nekada bili pekara, kafana ili magacin, dok su na spratu bile odaje za odmor i gostinjske sobe. Sada se tu nalazi stalna postavka, a u prizemlju se organizuju tematske izložbe – objašnjava kustos Manakove kuće.

Na krovu zdanja u Ulici Gavrila Principa dominiraju vitki, lepo ukrašeni dimnjaci.Prepoznatljivi elementi na fasadi su drveni tremovi i divanhane okrenuti prema dvorištu.