Presa za špriceve

Do sredine iduće godine u 78 zdravstvenih ustanova u Srbiji biće instalirani aparati za sterilizaciju medicinskog otpada koji je do sada odlagan u kontejnere zajedno sa komunalnim otpadom i odvožen na deponije. Uređaji za sterilizaciju špriceva, vate, gaze, zavoja, infuzionih instrumenata, skalpela i ostalog upotrebljenog bolničkog materijala stigli su u pet bolnica – u Beogradu, Subotici, Šapcu, Kruševcu i Zaječaru. U beogradskim bolnicama biće postavljeno ukupno 15 parnih sterilizatora.

Uređaji, vredni 7,5 miliona evra, koje nam je poklonila Evropska agencija za rekonstrukciju, rade na paru i dezinfikuju upotrebljeni medicinski materijal. Ovako tretiran infektivni medicinski otpad kao bezopasan može da se odlaže na komunalne deponije. Uz ove uređaje bolnice i domovi zdravlja dobiće vozilo i zatvorene kontejnere za odlaganje otpada.

Saša Dragin, ministar zaštite životne sredine, najavio je da će jedna od mera rešavanja pitanja otpada u Srbiji biti pooštravanje kaznene politike, ne samo kroz povećanje iznosa kazni, već i povećanjem broja dela za koja se mogu izreći kazne za privredni prestup i prekršaj. Ovo ministarstvo uključeno je u rešavanje tog gorućeg problema s obzirom na to da se medicinski otpad iz bolnica i domova zdravlja odlagao mimo svih standarda i pravila ugrožavajući okolinu i zdravlje ljudi.

Prema proceni Ekonomske komisije Ujedinjenih nacija, u Srbiji se godišnje proizvede oko 460.000 tona opasnog medicinskog otpada. Dosadašnje procene, rađene na osnovu podataka o količinama trebovanog sanitetskog materijala, hemikalija, laboratorijskih reagenasa, lekova i obilaska zdravstvenih ustanova, kažu da se u Beogradu godišnje proizvede 2.314 tona medicinskog otpada.

Aleksandar Vesić, pomoćnik ministra zaštite životne sredine, skreće pažnju na farmaceutski otpad kao posebnu kategoriju medicinskog otpada. Njega čine lekovi sa isteklim rokom trajanja. Zato što nemamo deponije i postrojenja za tretman hemijskog i farmaceutskog otpada, ovaj opasan materijal se izvozi na odlaganje u zemlje Evropske unije putem ovlašćenih preduzeća, uz dozvolu Ministarstva zaštite životne sredine.

Po njegovim rečima, od ukupno nastalog otpada iz medicinskih ustanova i svih aktivnosti na zaštiti zdravlja ljudi, gotovo 80 odsto čini opšti koji se može porediti sa komunalnim otpadom, odnosno otpadom iz domaćinstva. Preostalih 20 odsto otpada čine opasni materijali koji mogu biti infektivni, toksični ili radioaktivni.

Oštri instrumenti (špricevi, odbačeni skalpeli, igle i slično) čine oko jedan odsto od ukupne količine proizvedenog otpada.

Hemikalije (rastvarači i dezinfekciona sredstva) i lekovi (sa isteklim rokom trajanja, neiskorišćeni ili kontaminirani, kao i metaboliti, vakcine i serumi) čine oko tri odsto ukupnog proizvedenog medicinskog otpada.

Genotoksični otpad (visokoopasni, mutageni, teratogeni ili kancerogeni), radioaktivne materije i otpad koji sadrži teške metale čine oko jedan odsto od ukupno proizvedenog medicinskog otpada.

Radi poređenja, treba reći da visokorazvijene zemlje proizvode do šest kilograma opasnog medicinskog otpada po osobi godišnje. U većini nerazvijenih zemalja i zemalja u tranziciji nema razdvajanja medicinskog otpada na infektivni i neinfektivni. U tim zemljama ukupan opasan medicinski otpad kreće se od 0,5 do tri kilograma po osobi godišnje.

Red u ovoj oblasti trebalo bi da donese i Nacrt zakona o upravljanju otpadom, koji je u skupštinskoj proceduri. Za zdravstvene ustanove novi zakon će propisati obavezu razvrstavanja otpada na mestu nastanka na opasan i neopasan, zatim, što je veoma važno, obavezu izrade plana upravljanja otpadom i imenovanja odgovornog lica za upravljanje otpadom. Plan upravljanja otpadom u objektima zdravstvene zaštite u kojima se godišnje proizvode više od 500 kilograma opasnog otpada odobrava Ministarstvo zdravlja u saradnji sa Ministarstvom zaštite životne sredine.