Stranka i istoričar

Bojan Dimitrijević je kao istoričar aktivno učestvovao u procesu rehabilitacije generala Draže Mihailovića a Demokratska stranka je glasala za zakon o izjednačavanju prava četnika i partizana. Odakle sada inicijativa za isključenje Dimitrijevića iz DS-a i tolika iznenadna doslednost u odbrani antifašizma kada se procesi rehabilitacije sa manje ili više kontroverzi i rasprave odvijaju u Srbiji već nekoliko godina. Očigledno da je predlog došao kao rezultat procene da će na ovaj način stranka uspeti da se ponovo legitimiše kao politički predstavnik tzv. liberalo-građanskih političkih krugova čiji predstavnici i ideološki jurišnici smatraju da imaju neprikosnoveni monopol u odbrani antifašizma i davanju neupitnih ocena ko u ovom društvu ima pravo da pripada antifašističkim snagama i zastupa njene tekovine. Da li Demokratska stranka nastoji da na ovaj način širi svoj inače ograničeni koalicioni kapacitet, obraćajući se tzv. građanski orijentisanim biračima, koji predstavljaju gro belih listića i neopredeljenih? Zato treba biti uz dežurne antifašiste i borce za ljudska prava koji se ne libe da govore i o postojanju srpskog nacizma. A možda uskoro dođe i do najave nove liberalno-demokratske koalicije.

Problem je tim složeniji što istoričar Bojan Dimitrijević nije u svojim javnim nastupima ni dovodio u pitanje kolaboracionistički karakter vlade narodnog spasa Milana Nedića, niti je negirao i umanjivao vrednost i tekovine antifašizma. Ali sud partije i danas je važniji od prava istoričara da, sledeći svoje profesionalne standarde, donosi ocene o suštini i prirodi nekog istorijskog perioda. Njegovi argumenti mogu biti podložni i političkim prosuđivanjima, ali ne mogu biti predmet partijskih stigmatizacija i politikantskih isleđivanja.

Pre nekoliko nedelja imali smo burnu debatu o pravu na slobodno i nesputano mišljenje svakog pojedinca u društvu, a ona je pokrenuta posle izjave predsednika SANU Vladimira Kostića o potrebi da priznamo da je Kosovo za nas u ovom vremenu izgubljeno. Tada su isti pripadnici građanskih i antifašističkih grupacija koji sada žigošu istoričara Bojana Dimitrijevića snažno branili pravo na slobodu mišljenja i iznošenje opredeljenja koja ne moraju da budu izraz kolektivnog stava institucije ili organizacije. A sada se istoričaru Bojanu Dimitrijeviću ne pruža mogućnost da ima pravo na slobodno mišljenje, već mu se osporava namera da kao stručnjak u okviru svoje profesionalne vokacije ukaže na sve izazove, nedoumice i tragične okolnosti u kojima je živela i stradala Srbija posle uspostavljanja nemačke okupacije tokom Drugog svetskog rata. Kao i mnogo puta do sada zakasnela doslednost DS-a neće imati nikakvog političkog efekta jer služi samo za dnevnopolitičku stranačku upotrebu.

Publicista