Prvi svetionik, svetsko čudo

Blizu obale severnog Egipta leži malo ostrvo Faros. Ono „gleda” na Aleksandriju, sedište grčke dinastije Ptolomeja, koja je vladala Egiptom od IV veka pre nove ere do 30. godine pre nove ere nisu zbacili Rimljani. Na Farosu je izgrađen dugačak molo koji ga je povezao sa kopnom, čime su formirane dve luke za trgovačke brodove Mediterana. Oko 270. godine pre nove ere, Ptolomej II unajmio je knidskog arhitektu Sostrata da napravi prvi svetionik na svetu, na istočnom kraju ostrva. Njegova namena je bila dvostruka – da vodi brodove do aleksandrijske luke, ali i da bude simbol prestiža obnavljanja egipatske monarhije.

Svetionik na Farosu se kasnije pominjao kao jedno od svetskih čuda antičkog sveta. Bila je to masivna građevina, po legendi visoka oko 200 metara i građena iz tri dela: najniži, na velikoj kamenoj platformi, bio je četvrtastog oblika; srednji je bio osmougaoni, a najviši okrugao. Blizu samog vrha je održavana vatra koja je mogla da se vidi sa udaljenosti većoj od 50 kilometara. Moreplovci su počeli da ga nazivaju „Faros” i to ime je ušlo u jedan broj jezika kao generička reč za svetionik (grčki faros, italijanski faro i francuski far). Efikasni Rimljani su izgradili čitavu mrežu svetionika. Prvi od njih je izgrađen 50. godine nove ere u Ostiji, rimskoj luci, po nalogu imperatora Klaudija. Četvorospratni svetionik je stajao na veštačkom ostrvu. Svetionik u Ostiju trajao je do 14. veka.

Već oko 400. godine, po celom Rimskom carstvu postojala je mreža od nekih tridesetak svetionika. U najvećim od njih brodove su u luke navodila velika metalna ogledala u kojima se odražavala jaka svetlost velikih vatri. Sa padom imperije nestale su i veštine i organizacija potrebni za održavanje svetionika: mnogi od njih su oronuli, dok su neki pretvoreni u vojničke osmatračnice.

Arapi i Indijci su preuzeli rešavanje problema bezbednosti na moru od Rimljana, pa su, prema kineskom geografu Ča Tanu već oko 800. godine izgradili lanac svetionika uz obale Indijskog okeana. Uprkos tradicionalnom preziru prema plovidbi, čak su i Kinezi izgradili nekoliko svetionika u lukama gde je bilo mnogo stranih trgovaca.