Dvostruki udar na Islamsku državu

Sirijska armija povratila je Palmiru, čime je ostvarena najznačajnija pobeda nad islamistima od početka rata, dok su Iraku regularne snage pokrenule najveći protivnapad i približavaju se Mosulu, gradu u kome je Islamska država (ID) juna 2014. proglasila kalifat.

Vlasti u Damasku su povodom zauzimanja Palmire saopštile da je time zadat „smrtni udarac” ID koja je prema zapadnim procenama poslednjih meseci izgubila čak četvrtinu teritorija koje je kontrolisala po Iraku i Siriji, ali početak njenog brzog kraja ipak bi bio opasno optimističan opis događaja na tradicionalno nepredvidljivom terenu Bliskog istoka.

Sirijska televizija „Ihbarija” javila je da su trupe režima Bašara al Asada uz snažnu rusku podršku iz vazduha posle nekoliko dana borbi prvo zauzele staru tvrđavu i područe hotela na zapadu i severne delove Palmire.

Juče su vođene borbe na istoku, oko zatvora i aerodroma. Uvežbani u urbanom ratovanju, islamisti su pokrenuli kontra-napad i na napadače poslali smrtonosne automobile-bombe, ali vladine snage su slomile otpor. Javlja se da je u borbama za Palmiru poginulo oko 400 boraca kalifata i 180 vladinih vojnika.

 „Ovo ostvarenje predstavlja smrtni udarac terorističkoj organizaciji i postavlja temelj za veliki sunovrat morala plaćenika i početak njihovog poraza”, kaže se u soapštenju sirijske armije.

O intenzitetu borbi govori i podatak da je na fronu kod Palmire poginuo i jedan oficir ruskih specijalnih snaga koje nastavljaju da koordinišu akcije regularne armije i posle nedavnog povlačenja glavnine ruskih snaga iz Sirije.

Zauzimanje Palmire otvara put za nastavak operacija protiv ID u istočnim provincijama doline Eufrata, Dir al Zor and Raka, i napad na sirijsku prestonicu kalifata, grad Raka.

Pad Palmire istovremeno otklanja opasnost od novog uništavanja gotovo dva milenijuma starih areholoških spomenika iz rimskog perioda. Iako su sirijske vlasti uspele da premeste stotine drevnih statua, islamisti su avgusta 2015. dinamitom uništili dva hrama.

U Siriji je na snazi prekid vatre dogovoren uz posredovanje Vašingtona i Moskve, ali on se ne odnosi na vojne operacije protiv Islamske države.

Posle pokretanja nove runde ženevskih mirovnih pregovora o Siriji, i povoljne atmosfere koja je obeležila susrete ruskog predsednika Vladimira Putina i šefa diplomatije Sergeja Lavrova i američkog državnog sekretara Džona Kerija u Moskvi, čini se da je počeo da funkcioniše međusobni dogovor o ozbiljnijem angažovanju u borbama protiv islamsta.

Rusima je prepuštena misija da, zajedno sa Asadovim trupama, krenu u ofanzivu na Raku, dok Amerikanci vazdušnim udarima pomažu snagama režima u Bagdadu da preuzmu kontrolu nad iračkom „prestonicom” kalifata – Mosulom, gradom u kome je nekada živelo gotovo dva miliona ljudi.

Islamisti su na iračkom frontu prošle godine izgubili grad Ramadi, centar istoimene provincije, ali gubitak Mosula, drugog najvećeg iračkog grada, bio bi ne samo od velikog vojnog, već i simboličkog značaja.

Snagama iračke armije pridružile su se američki vojni savetnici i jedinice kurdskih pešmerga koji puteve ka Mosulu kontrolišu sa tri strane i na pojedinim tačkama približili su se na samo 15 kilometara od grada koji je iračka armija juna 2014. napustili u haotičnom bekstvu ostavljajući islamistima velike količine oružja i opreme i trećinu teritorije Iraka.

Pošto je uspostavljena baza na oko 60 kilometara južno od Mosula, premijer Hajder al Abadi najavio je prošle nedelje prvu fazu operacije Fatah, Osvajanje, koja je počela zauzimanjem sela na istočnoj obali reke Tigar iz kojih su se islamisti povukli.

Cilj je čišćenje južnih prilaza Mosulu i osvajanje grada Ninive u čijoj su blizini ratnici kalifata uništili neprocenjivu svetsku kulturnu baštinu. Ali, kao i u Palmiri, napredovanje kroz naseljena područja otežano je razrovanim putevima, zgradama koje su minirane, zapaljenim naftnim izvorištima  i utvrđenjima koje islamisti brane.

Sve to nameće pitanje da li se iračka armija dovoljno oporavila od šoka od pre gotovo dve godine i da li će se operacije, bez obzira na novo naoružanje i obuku koju je dobila od SAD, okončati trijumfom koji bi ozbiljno uzdrmao pozicije Islamske države.