Ugrožene vrste na markama

„Pošta Srbije” tradicionalno objavljuje prigodno izdanje „Fauna” u saradnji sa Prirodnjačkim muzejom u Beogradu, čiji kustosi već decenijama pružaju stručnu pomoć u realizaciji maraka. Ove godine prikazane su životinje koje naseljavaju naše prostore, a čiji je opstanak doveden u pitanje. Autor izdanja je Miroslav Nikolić, kreator maraka „Pošte Srbije”, kome su stručnu pomoć pružili Milan Paunović, muzejski savetnik, i Marko Raković, kustos Prirodnjačkog muzeja.

Izdanje koje je u prodaji od sutra štampao je beogradski ZIN tehnikom višebojnog ofseta u tiražu od 45.000 serija, u tabaku od 20 komada sa centralnom vinjetom u sredini tabaka i sadrži i dva koverta.

Marka najmanje nominale, 23 dinara, prikazuje evropskog dabra (Castor fiber), vrstu koja je sa ovih prostora nestala početkom 20. veka, ali je tokom 2004. i 2005. godine u našoj zemlji organizovana reintrodukcija vrste, pa je dabar u nekoliko navrata naseljen na području specijalnih rezervata prirode Zasavica i Obedska bara. Danas je populacija dabra u porastu i znatno se širi. Najveći evropski glodar potpuno je prilagođen na amfibijski način života. U vodi se lakše i brže kreće nego na kopnu, a može da roni i do 15 minuta. Kopaju podzemne brloge, a na vodotocima grade i brane koje ponekad mogu da budu impozantnih dimenzija. U Srbiji je pod strogom zaštitom i trajnom zabranom lova.

Orao krstaš (Aquila heliaca) čija je domovina jugoistočna Evropa, Mala i centralna Azija, „sleteo” je na marku nominale 46 dinara. Ova ptica u Srbiji boravi od februara do oktobra, a gnezdi se u Vojvodini, tačnije na Fruškoj gori. Broj krstaša je drastično opao u Evropi tokom 20. veka zbog degradacije staništa, nestajanja glavnog plena – tekunice i upotrebe pesticida u poljoprivredi. Broj gnezdećih parova u Evropi se procenjuje na manje od 2.500, zbog čega se prema kriterijumima evropske potrebe zaštite smatra ugroženom vrstom, a u Srbiji pripada strogo zaštićenim vrstama.

Marka nominalne vrednosti 50 dinara prikazuje još jednu vrstu ptica – beloglavog supa (Gyps fulvus). Ovo je jedina vrsta, od četiri vrste lešinara, koja se danas gnezdi u Srbiji. Raspon krila kod ove ptice može da dostigne i do 2,8 metara, što ga čini moćnim letačem. Interesantno je da ova vrsta veoma retko lovi živi plen. U Srbiji se početkom 20. veka ova ptica gnezdila na većem broju lokaliteta, a danas mogu da se vide samo u klisurama reka Uvac, Trešnjica i Mileševka, pre svega zahvaljujući hranilištima koja su ovde formirana krajem osamdesetih godina, pa se danas možemo pohvaliti brojkom od 120 parova beloglavog supa. U Srbiji je to strogo zaštićena vrsta, a ukupna populacija procenjuje se na oko 450 jedinki.

Na najskupljoj marki u seriji, nominalne vrednosti 70 dinara, prikazana je vidra (Lutra lutra). Nekada široko rasprostranjena u Evropi, vrsta beleži drastičan pad populacije u 20. veku. Razlozi su upotreba hemikalija, uništavanje staništa i nekontrolisan lov. U našoj zemlji je pod strogom zaštitom i zabranom lova, pa ima stabilnu i zadovoljavajuću brojnost.