Odsustvo identiteta

Tekst „Lice od stakla” Marije Karaklajić, koji predstavlja događaj ubistva u restoranu, iz različitih uglova, napeto tragajući za istinom, može se definisati kao postdramski, zbog specifičnog, dubinskog eksperimentisanja sa formom. To podrazumeva nestajanje linearne naracije, figuracije i mimetičke iluzije, odnosno radikalno istraživanje vremena i prostora izvođenja, zbog čega je tekst donekle blizak dramaturgiji Renea Poleša, Falka Rihtera ili Martina Krimpa.

Rediteljka Anja Suša inventivno je iskoristila otvorenu formu teksta, fokusirajući se na studiranje odnosa između glumaca i likova, na formalnom planu predstave, odnosno, u idejnom pogledu, na probleme gubitka individualnih identiteta, opšte društvene anksioznosti itd. U predstavi nema stalnih, fiksiranih likova; oni su fluidni i nestabilni. Glumci Damjan Kecojević, Dušan Murić, Jelena Ilić, Sena Đorović i Stefan Šteref igraju fragmente različitih, neutvrđenih likova, međusobno menjajući uloge (majke, sina, konobarice, komšije itd.). Ovo odsustvo fiksnih identiteta na sceni je izazovno za analizu relacije između glumca i lika, odnosno dekonstrukciju premise tradicionalnog, aristotelovskog teatra – izjednačavanja glumca i lika. Glumci najčešće igraju bezlično i mehanički, veštački menjajući tempo, čime se, između ostalog, sugestivno izražava jedna od osnovnih ideja – problematizacija fragmentiranja i nestajanja subjekta u današnjem, globalizovanom, masmedijskom društvu.   

Radnja se dešava u restoranu jednog tržnog centra, svedeno, stilizovano označenog (scenografija Igor Vasiljev), simbolom pomamne potrošnje, koja funkcioniše kao pokušaj negiranja praznine i odsustva smisla u svakodnevnom životu današnjeg čoveka. U predstavi je taj indikativni, ludački, a efemerni, konzumerizam tipično izražen u uključivanju gomile papirnih kesa, po kojima akteri stalno nešto prebiraju. Karakteristična je i neka vrsta vizuelne poezije, koju stvaraju svetlosni kontrasti, posebno uzbudljivi u scenama koje se igraju u jednoj izdvojenoj prostoriji, providnih zidova, što ima i metaforičko značenje.

Veoma je važan koreografski aspekat predstave (pokret Dušan Murić), naročito u uvodnoj, neverbalnoj sceni, koja opipljivo izražava duh vremena, činjenicu bolnog besmisla u komunikaciji, kada smo pretrpani znakovima koji nemaju značenje. Muzika je u funkciji potenciranja dramske tenzije (kompozitor Vladimir Pejković), ali i građenja ironičnog komentara (u uvodnim scenama je npr. blaga i idilična, nasuprot tmurnoj realnosti radnje).

Predstava „Lice od stakla” je posebno vredna u kontekstu srpske produkcije, jer istražuje i pomera granice preovlađujućeg, tradicionalističkog i konvencionalnog izraza. Ona pripada polju postdramskog teatra koji hrabro redefiniše scenski jezik, u shizoidnom vremenu koje zahteva njegove strukturalne promene. Forma teksta/predstave, izlomljena i nestabilna, jeste, dakle, značenje per se, refleksija krhkosti i rasparčanosti identiteta današnjeg čoveka, zbog čega on postaje serijski osakaćeno, traumatizovano biće.