Emotivno putovanje

Od našeg specijalnog izveštača
Sofija, 15. marta – Burno je sinoć bilo u centralnoj dvorani 12. sofijskog festivala, na svetskoj premijeri filma „Svet je veliki i spasenje vreba odasvuda“ Stefana Komandareva. Sa velike scene publici se poklonilo četrdesetak članova ekipe ovog filma nastalog prema istoimenom romanu Ilije Trojanova, u koprodukciji Bugarske, Nemačke, Slovenije, Mađarske, manjim delom i Srbije („Dakar film“ Gorana Radakovića), podržanom od strane Eurimaža.

 Srdačnim aplauzom bio je pozdravljen naš scenarista i reditelj Dušan Milić koji je sarađivao sa Trojanovim na adaptaciji ovog njegovog bestselera u Nemačkoj (Die Welt ist groß und Rettung lauert überall), dok su višeminutne ovacije bile namenjene Predragu - Mikiju Manojloviću za izuzetnu glavnu ulogu.

Manojlović je, inače, jedna od centralnih ličnosti 12. sofijskog festivala (od 6. do 23. marta) koji ove godine nudi više od 200 filmova, u 11 dobro osmišljenih programa, i goste. Između ostalih: Nikitu Mihalkova, Folkera Šlendorfa, Fatiha Akina, Kristijana Munđijua, Erana Kolirina, Doma Rotera, Džosa Stelinga, Žan-Kloda Karijera... Kao sastavni deo programa odabranih britanskih filmova bio je prikazan i prošlogodišnji evropski hit, „Irina Palm“ Sama Garbarskog u kojem Manojlović, jedan od ovogodišnjih dobitnika nagrade „Sofija“ za izuzetan doprinos evropskom filmu, uz Mihalkova i Karijera, igra uz Merijen Fejtful.

U filmu Stefana Komandareva, Manojlović ima emotivno složenu i zanimljivu ulogu energičnog dede, koju je odigrao na bugarskom (kažu sa savršenim akcentom) i nemačkom jeziku, što je za svakog glumca pravi izazov. Komandarevljev film je u celosti veliko emotivno putovanje: od Bugarske iz vremena gvozdene zavese, komunističkog režima i velikih sovjetskih uticaja, preko Italije do Nemačke i nazad, u „novu Bugarsku“ u kojoj su, preobučeni u novo ruho demokrata, na vlasti bivši partijski aparačici i „službini“ delatnici (zvuči li vam to poznato). Sama priča ispričana kroz dva paralelna narativna toka gotovo klasičnim filmskim jezikom, fokusirana je na Bai Dama (Manojlović) nekrunisanog kralja table i na porodicu ovog „nestašnog“ intelektualca, disidenta neprilagođenog sistemu i strogim društveno-partijskim pravilima (jedan od onih što su pod Staljinov spomenik postavljali dinamit). Glavni pokretač ove crno-humorne, tople i atmosferom ispunjene sage o jednoj porodici, emigraciji i jednom vremenu, jeste saobraćajna nesreća negde na drumovima Nemačke u kojoj smrtno stradaju Bai Damovi ćerka i zet, a unuk–ljubimac Saško (nemački glumac hrvatskog porekla Karlo Ljubek, izvrstan Manojlovićev partner), preživljava sa teškom amnezijom. Napori dede da unuku povrati sećanja na to ko je, šta je i odakle je, pokreću lavinu uspomena na čitav serijal događaja koji svedoče o uzrocima i posledicama disidentstva, prisilne emigracije i života političkih azilanata. Odnos dede i unuka koji Komandarev kroz film strpljivo gradi uz ogromnu podršku glavnih glumaca, najdragoceniji je element dela zvanog „Svet je veliki i spasenje vreba odasvuda“, koji je od one vrste filmova što sa lakoćom osvajaju srce i šire bioskopske populacije.

Stefan Komandarev (po obrazovanju i psiholog i reditelj, autor izvrsnih dokumentarnih filmova koji su bili prikazani i na Palićkom festivalu), do kraja je ispoštovao pisca i načinio jednu od uspelijih filmskih adaptacija romana. Posle premijere, zadovoljstvo viđenim, nije krio ni pisac Ilija Trojanov koji je i na sopstvenoj koži iskusio „blagodeti“ imigrantskog života, ali ni sam Manojlović, otkrivajući sve teškoće i izazove glume na jeziku koji nije maternji...

-----------------------------------------------------------

Golubović, Arsenijević, Živković

Tradicionalno, na Sofijskom festivalu velika pažnja posvećuje se i srpskom filmu i našim autorima koji se često nalaze i među festivalskim laureatima. Ove godine, mesto člana žirija pripalo je reditelju Srdanu Goluboviću (uz Džosa Stelinga, Doma Rotera, Alekseja Popogrebskog i Igliku Trifonovu), film „Ljubav i drugi zločini“ Stefana Arsenijevića posle svetske premijere u berlinskoj Panorami u Sofiji ima balkansku premijeru u takmičarskom programu, dok se film „Hadersfild“ Ivana Živkovića sa zapaženim uspehom prikazuje u programu Balkanski filmski susreti.

Osim kao koscenarista u Komandarevljevom filmu, Dušan Milić u Sofiji boravi i kao jedan od učesnika „Sofija mitinga“ na kojem se predstavljaju novi projekti. Milić je pred inostranim producentima i čelnicima evropskih filmskih fondova predstavio projekat novog filma „Travelator“, o tinejdžeru, ratnom izbeglici iz Slovenije što u svom artificijelnom svetu video-igara odlazi u Las Vegas, kako bi ubio srpskog kriminalca koji u Americi boravi pod programom zaštite svedoka...