Na redu i Srbi proterani iz Kninske krajine

Sarajevo – Prošlomesečna odluka Parlamenta BiH da produži mandat Komisiji za reviziju odluka o naturalizaciji stranih državljana u BiH za još godinu i špekulacije da je to urađeno, isključivo, iz razloga kako bi mogle biti proverene i sve odluke na osnovu kojih su državljanstvo BiH dobili Srbi koji su izbegli, odnosno proterani iz Hrvatske skrenula je pažnju javnosti i izazvala različite komentare. Iz Republike Srpske stižu negativne reakcije koje prati i poruka da je „nemoguće u isti koš trpati ljude koji su puškom proterani sa svog ognjišta i one koji su, da li dobrovoljno, ili na nečiji poziv, došli iz afroazijskih zemalja i kojima je državljanstvo BiH dato po osnovu učešća u ratu”. Predstavnik „Veritasa” u RS Janko Velimirović u razgovoru za „Politiku” kaže da je „ istinski zabrinuto tridesetak hiljada ljudi, jer su svesni da bi, u slučaju da im bude oduzeto potpuno zakonski stečeno državljanstvo, došli u poziciju da nisu ni tamo, ni ovamo”.

Predsednik Komisije za reviziju odluka Vjekoslav Vuković nam je potvrdio da reviziji podležu i Srbi sa statusom bivših građana Hrvatske i da je iznenađen reakcijama do kojih je došlo zbog ove činjenice. „Revizija ne znači i oduzimanje državljanstva. To je proces u kojem ne postoje Srbi iz Kninske krajine, kao ni Sandžaklije i osobe afroazijskog porekla, nego i, isključivo, građani koji su BH državljanstvo stekli naturalizacijom”, naglašava on i konstatuje da „građani sa prostora bivše Jugoslavije imaju stvarnu vezu i sa BiH, jer svi mi smo imali državljanstvo SFRJ”.

Međutim, Velimirović smatra da nije logično da se reviziji podvrgavaju i ljudi kojima državljanstvo nije dato po osnovu učešća u ratu, već su to pravo ostvarili legalno i na potpuno zakonit način.

„Svi Srbi koji su silom proterani iz Hrvatske, a najmasovniji progon dogodio se 1995. godine, nakon poznatih akcija hrvatske vojske, „Oluja” i „Bljesak”, dobili su državljanstvo po tada važećem zakonu Republike Srpske. Kada je donesen Zakon o državljanstvu BiH svi oni su po automatizmu postali BH građani. To pravo pojedinci su naknadno ostvarivali u Ministarstvu civilnih poslova BiH gde im je status BH. građana dodeljivan po osnovu boravka – objašnjava Velimirović i tvrdi da bi oduzimanje državljanstva proteranim Srbima bilo ravno diskriminaciji, „tim pre što su hrvatsko državljanstvo dobili svi Hrvati koji žive u BiH i to nije sporno”. Dodaje i to da svi Srbi koji su, nakon progona, ostali da žive u RS poseduju i CIPS-ova dokumenta, ličnu kartu i pasoš „koja nisu mogli dobiti da se ne nalaze na spisku BH državljana”.

Komisiju za reviziju odluka o naturalizaciji stranih državljana u BiH imenovao je Savet ministara BiH u februaru 2006. godine. Ona je do kraja prošle godine izvršila reviziju 1.255 odluka, od ukupno 4.259 koliko ih je izuzela od nadležnih organa, i donela je više od 600 rešenja o oduzimanju državljanstva. Među onima za koje je utvrđeno da su na nezakonit način postali BH državljani najviše je osoba afroazijskog porekla koji su u BiH došli u vreme ratnih sukoba i bili su pripadnici Armije BiH.

Predsednik Komisije napominje da je, prema dosadašnjim saznanjima, u ratnom periodu BH državljanstvo dobilo više od 18.500 građana, te da se „revizija odnosi na sve osobe koje su stekle državljanstvo naturalizacijom, a koje prethodno nisu imale jedinstven matični broj u periodu nakon 6. aprila 1992. godine, a pre 1. januara 2006. godine, kao i na osobe koje su stekle državljanstvo naturalizacijom i kojima je na području BiH dodeljen novi matični broj državljana BiH u periodu nakon 6. aprila 1992. godine, a pre 1. januara 2006. Istovremeno Vuković kaže da je, pored ranije izuzetih 4.259 odluka, pred Komisijom i novih oko 12.000 odluka o dodeli državljanstva.

Dosadašnjom proverom „nailazili smo na sve i svašta, kaže on. A da su se rešenja za dobijanje BH državljanstva davala „od čibuka” to potvrđuje i njegova tvrdnja da je „1995. godine izdato rešenje o državljanstvu detetu koje je rođeno dve godine kasnije, odnosno u decembru 1997. godine”, te „slučajevi da su rešenja izdavana čak i u nedelju”.

 „U kršenju zakona „prednjače diplomatsko-konzularna predstavništva BiH u svetu u kojima su državljanstvo BiH dobijali čak i oni koji nikada nisu posetili BiH, a kamoli da su živeli u ovoj zemlji”. „Zbog takvih i sličnih, jer bilo je primera da su kod problematične osobe, koja je uhapšena u nekoj stranoj zemlji, pronađeni dokumenti izdati u BiH, revizija nam je preko potrebna – zaključuje Vuković.