Kad sveštenici državi ne praštaju

Kraljevo – Pravosnažnom i izvršnom presudom manastiru Žiči vraćena je u vlasništvo oveća zgrada na Trgu Svetog Save u Kraljevu, gde je smešten Istorijski arhiv. Pre toga Eparhiji žičkoj je ustupljena zgrada u susedstvu, poznatija kao Gospodar Vasin konak. Na teritoriji kraljevačke opštine restituisano je još ponešto od nekadašnje crkvene imovine. Recimo, manastiru Studenici više hektara zemljišta pod šumom, a i objekat poznat pod nazivom Karađorđev konak... Biće u Kraljevu vraćeno i zemljište, koje je sada javni park pokraj pomenute zgrade Istorijskog arhiva, plaćanjem u novcu žičkom manastiru jer se povratak ne može obaviti naturalno...

Sve to, naravno, obavlja se po odlukama nadležnih državnih organa i sudova, što bi se reklo, po zakonu. Međutim, što se one druge kategorije tiče, a reč je o pravednosti, tu su reagovanja javnosti, bogami, suprotna slovu prava, naročito oko zgrade arhiva, koja je, navodno, budžetskim parama davno i plaćena. U tom smislu, posle ovih vesti, pozivali su nas mnogi Kraljevčani iznoseći stav i pitanje: „Zar i plaćanje parka? Kraljevo je Eparhiji žičkoj besplatno ustupilo onaj park, dole u Dositejevoj ulici, za podizanje hrama Svetog Save i gradnju luksuzno opremljenog eparhijskog doma.” Beležimo i reagovanje u smislu da se vraćena imovina izdaje u zakup, poput pomenutog konaka u Studenici, te da će tako biti i sa zgradom arhiva u Kraljevu, pa sledi i pitanje čitaoca: „Da li su sveštenici duhovnici ili biznismeni i plaća li crkva na tu imovinu porez?” Onda smo čuli i primedbe zbog, navodno, previsoke cene svešteničkih usluga, poput opela, krštenja dece... koja se, tvrde, naplaćuju ne manje od pet hiljada dinara. „Ko to zaradi za pola sata posla?” Zatim i tvrdnje da su Kraljevčanima tokom zemljotresa više pomogle druge verske zajednice od pravoslavne crkve... Najviše je u takvim reagovanjima čitalaca bilo primedbi od meštana iz studeničkog kraja, i to na sadašnju situaciju u manastiru Studenici. Tu je bilo i neprimerenih optužbi na račun tamošnjeg bratstva, a ponajviše zamerki da je veći deo crkvene imovine, i one od države vraćene, sada zapušten, a brojne poljoprivredne mašine rasprodate.

I tačno je – početkom devedesetih godina prošlog veka, tadašnja opštinska vlast poklonila je deo parka u Dositejevoj ulici za gradnju crkve i vladičanskog doma, ali i to da crkvene vlasti neke, od države vraćene objekte, izdaju u zakup. Onda porez na imovinu uistinu ne plaćaju, mada bi, shodno zakonu, crkva trebalo da plaća tu dažbinu na imovinu, koja nije u svrsi bogosluženja. Međutim, ovdašnji poreznici na to reaguju „gledajući kroz prste”. Što se cena svešteničkih usluga tiče, jesu koliko tvrde i povisoke, ali može i da se ne plati. Nema, povodom toga, tužbe i izvršitelja.

Što se stanja u manastiru Studenici tiče, odavno su i sve učestalije pomenute primedbe pa smo o tome još ranije priupitali igumana tog manastira oca Tihona, koji nam je objasnio:

– Bratstvo je ovde prevashodno da se moli Bogu, a zatim i da održavaju ovaj istorijski i umetnički kompleks. Inače, tačno je da je ranije, pre iseljavanja stanovništva, ovde sve bilo življe i aktivnije i sada bi ti pojedini iseljenici voleli da tako bude i danas, tj. da neko drugi radi posao koji su oni ostavili. Recimo, bratstvo manastira Studenice, a reč je o ljudima koji su završili škole, raznih su specijalnosti i nisu poljoprivrednici. Došli su, ipak, ovde da žive i rade, doneli svoju kulturu i ideje, primera radi, o iskorišćenju obnovljivog izvora energije, koju je krila reka Studenica... Sagradili smo hidrocentralu i dobijamo energiju iz tog izvora. Imamo radionicu za izradu sveća, radi manastirski konak koji prima sve poklonike... A, to što nemamo krave, zar je to tako važno? Vidite, manastiru je vraćena samo četvrtina od oko 300 hektara zemlje. Tamo gde je bio motel, tu zemlju smo, uz pomoć kredita kupili, iako ju je pre 55 godina manastir poklonio za školu, a na njoj je kasnije sagrađen ugostiteljski objekat koji je u takvom stanju da nije za korišćenje. Jesmo kupili i zadružnu zgradu od zadruge u stečaju... Ponašamo se, dakle, domaćinski... – odgovorio je na pomenute kritike studenički iguman Tihon Rakićević, koje mu, dodaje, nisu bile nepoznate.

Ko je tu na pravoj strani, uvređeni meštani ili sveštenici, navodno, ljenji ili skloni biznisu, samo će Bog znati...