Sve nas je manje

Srbija se već decenijama  suočava sa jednim od najozbiljnijih društvenih problema, nepovoljnim demografskim kretanjima. Pad nataliteta, negativan prirodni priraštaj, starenje stanovništva i odlazak mladih u inostranstvo dovode do stalnog smanjenja broja stanovnika i menja demografsku sliku zemlje.

Prema podacima Republičkog zavoda za statistiku za period januar-decembar 2025. godine u Srbiji je rođeno 58.445 beba, a umrla je 94.831 osoba. Negativan priraštaj je 36.386 stanovnika, što znači da je Srbija svakog dana u proseku gubila gotovo 100 stanovnika više nego se rodilo. Radi slikovitog prikaza u Srbiji gradovi Bečej, Prijepolje i Vrbas imaju oko 36.000 stanovnika. Zaključak je svake godine sa mape Srbije nestane jedan Bečej ili Prijepolje i Vrbas.

Prema stručnim analizama, broj rođenih već godinama nije dovoljan da obezbedi prostu reprodukciju stanovništva. Istovremeno, broj umrlih premašuje broj novorođenih, što rezultira negativnim prirodnim priraštajem. Posledice su vidljive u gotovo svim delovima zemlje, od smanjenja broja učenika u školama do sve većeg opterećenja penzionog  i zdravstvenog sistema.

Poseban problem predstavlja starenje stanovništva. Udeo starijih građana raste, dok se broj mlađih i radno sposobnih ljudi smanjuje. Ovakav trend utiče na tržište rada, privredni razvoj i održivost sistema socijalne zaštite.

Dodatni izazov predstavlja iseljavanje mladih i obrazovanih ljudi. U potrazi za boljim životnim standardom, sigurnijim zaposlenjem i većim mogućnostima za profesionalni razvoj, mnogi napuštaju Srbiju. Time država gubi dragocen ljudski kapital, neophodan za njen budući razvoj. Migracioni bilans poslednjih godina delimično je ublažen dolaskom stranih državljana, naročito iz Rusije i Kine. Srbija godišnje primi nekoliko stotina zahteva za azil. Prema dostupnim podacima, broj stranaca kojima se odobrava dozvola za boravak i rad u Srbiji je 2024. godine bio je 37.934 osoba, a 2025. godine taj broj je iznosio 41.319 osoba. Glavni korisnici ovih dozvola bili su državljani Rusije, Kine, Turske, Indije i Nepala. To pokazuje da je imigracija u Srbiji zasnovana na zapošljavanju stranih radnika, a ne na dobijanju azila.

Demografska kriza  posebno pogađa ruralna područja. Brojna sela ostaju bez stanovnika, škole se zatvaraju, a poljoprivredna domaćinstva ostaju bez naslednika. Istovremeno, stanovništvo se sve više koncentriše u većim urbanim centrima, što dodatno produbljuje regionalne razlike u stepenu napredovanja u razvoju.

Stručnjaci smatraju da rešavanje ovih problema zahteva sveobuhvatan i dugoročan pristup. Među najvažnijim merama izdvajaju se veća podrška porodicama sa decom, poboljšanje ekonomskih uslova života, otvaranje novih radnih mesta, razvoj infrastrukture u ruralnim sredinama i stvaranje podsticaja za povratak građana iz dijaspore.

Demografska obnova Srbije nije samo statističko pitanje. Ona predstavlja preduslov za ekonomski razvoj, očuvanje nacionalnih resursa i dugoročne stabilnosti društva. Zato je pronalaženje efikasnih rešenja za demografske izazove jedan od najvažnijih zadataka savremene Srbije.

Dragan Paskaš

general, Beograd