Ko će crtati mapu Beograda

Lokalne izbore Beograd čeka sa svojim prvim zakonom. Zakon o glavnom gradu usvojen decembra prošle godine beogradskim vlastima doneo je znatno veća ovlašćenja od dosadašnjih. Osim što će nadalje upravljati vodama i putevima, Beograd je dobio i mogućnost da formira komunalnu policiju, osniva televizijske i radio-stanice, kao i da prekraja granice postojećih 17 gradskih opština.

Baš u ovoj poslednjoj mogućnosti, koja je istina i do sada bila ostvarljiva kroz promenu Statuta grada, stanovnici određenih naselja vide kao novu, dobru priliku da ostvare svoje već nekoliko godina stare ideje da delovi grada u kojima žive postanu opštine. Političke strane, opet, imaju svoje računice kojima bi ovakve inicijative mogle biti od koristi.

Kao potencijalno nove opštine u glavnom gradu se već godinama pominju Dunavski venac (deo Palilule na levoj obali Dunava), Avalski venac (prigradski deo Voždovca, odnosno podavalska sela) i Posavski venac (deo Čukarice, odnosno Železnik, Rušanj, Sremčica, Velika Moštanica, Umka, Ostružnica i Makiš). Manje javno, mada podjednako uporno to traže i žitelji Žarkova, sada takođe u opštini Čukarica.

Aktuelna opštinska vlast Palilule načelno je podržala inicijativu udruženja građana „Dunavski venac”, a ovaj predlog je, kako saznajemo, upućen i Skupštini grada na razmatranje.

– Mislimo da je osnivanje nove opštine u ovom delu Palilule jedini način da se poboljšaju životni uslovi. Obraćali smo se godinama svim političkim strankama, ali bez mnogo uspeha. Posle lokalnih izbora 2004. godine kao grupa građana dobili smo tri odbornička mesta u Skupštini opštine i ovo pitanje je ponovo pokrenuto, ali da bi se nešto konkretno dogodilo potrebno je odobrenje Skupštine grada – kaže Ljubiša Karunc, predsednik UO ovog udruženja.

I opštinska vlast „demokrata” na Voždovcu takođe je podržala predlog dela građana podavalskih naselja koji se nadaju osnivanju opštine „Avalski venac”, rekao je Jovan Smiljanić, predsednik opštine Voždovac. Kako kaže, konačnu reč će dati gradski parlament, ali tek posle opsežnih analiza. Inicijativa je upućena Skupštini grada septembra prošle godine.

(/slika2)Mada građani koji traže osnivanje opština kažu da im u dosadašnjoj izbornoj kampanji nijedna stranka nije obećala „nezavisnost”, iz prethodnog slučaja Surčina, koji je 2003. dobio status opštine, jasno je da partije mogu tu mnogo da pomognu. Čitavu priču u vezi sa osnivanjem 17. beogradske opštine vodila je godinama Demokratska stranka, a kako se spekulisalo da bi se oslabilo radikalsko uporište u Zemunu. Pa, ipak, na prvim sledećim lokalnim izborima radikali su osvojili vlasti i u Surčinu i u Zemunu.

Dragan Todorović, potpredsednik Srpske radikalne stranke, kaže da je prekrajanje granica opština manir Demokratske stranke. – Cepkanje teritorije Beograda svodilo se na puki politički pokušaj prekrajanja volje građana. Tamo gde nemaju uporište oni pokušavaju da stvore nove opštine da bi onemogućili dolazak radikala na vlast. To je prvo urađeno u opštini Zemun, osnivanjem nove opštine Surčin, a sada se to pokušava formiranjem opštine Dunavski venac – rekao je Todorović za „Politiku”.

Na isti način radikali tumače i to što je G17 plus predizbornu kampanju započeo baš u Zemunu, gde je opštinski odbor G17 plus predložio da se ovoj opštini da status grada. Predsednica opštine Zemun Gordana Pop Lazić nedavno je u medijima ovaj predlog prokomentarisala kao „neozbiljan potez koji je očigledno deo predizborne kampanje”.

Na našu primedbu da kod dela suprotnog političkog tabora postoji strah da bi u radikali ukoliko dođu na vlast u glavnom gradu mogli da „prekroje” teritorije opština koje su tradicionalno uporište demokrata, Todorović to energično demantuje tvrdeći da radikali nikada nisu iznosili takve predloge. On ističe da ovakva prekrajanja nisu u interesu građana pa samim tim ni opravdana za SRS. Ko bi zaista „profitirao” stvaranjem novih opština ili menjanjem granica postojećih teško je proceniti i uprkos tome što se tačno zna koji delovi grada „tradicionalno” glasaju za radikalsku ili za demokratsku opciju.

Upućeni u probleme Beograda kažu da se zato nijedna ozbiljna politička stranka ne bi upuštala u ovakva predizborna obećanja budući da zahtevi za nove opštine dolaze iz prigradskih područja u kojima je infrastruktura izuzetno loša, a očekivanja građana velika.

Građanima, kako objašnjavaju, u suštini nije važno gde će biti zgrada opštine već kako žive i koliko opštinske vlasti ulažu u infrastrukturu. Zbog toga se na daleke staze osvajanje vlasti na ovaj način ne isplati. Naprotiv, zbog suviše velikih očekivanja popularnost te partije će najverovatnije opadati godinama.

Zoran Alimpić, v. d. gradonačelnika Beograda, kaže za naš list da će procedura načina na koji će grad moći da ukida, pravi nove, pa i spaja opštine biti određena statutom glavnog grada, koji će biti donet tek u novom sazivu skupštine grada.

– Tek će novi statut rešiti ovakva nagađanja pa zbog toga nije realno o tome sada pričati. Možda je neke opštine potrebno spajati, a neke razdvajati, ali to je svakako pitanje koje zahteva ozbiljnu ekonomsku i socijalnu analizu. Podela postojećih opština nije jednostavna administrativna odluka, jer formiranje nove opštine zahteva ispunjavanje niza uslova – kaže Alimpić. On objašnjava da bi, ukoliko se posle lokalnih izbora pokrene procedura za izmenu granica opština, ona na kraju verovatno i rezultirala promenom statuta grada i formiranjem nove opštine, koja u bi u stvarnosti mogla da zaživi tek 2012. godine rekao je Alimpić i naglasio da „onome ko nema podršku građana prekrajanje granica gradskih opština ništa ne vredi”.

I politički analitičar Đorđe Vuković smatra da su spekulacije o prekrajanju prestonice u ovom trenutku neopravdane, jer se mogu realizovati tek na duži vremenski rok. „Ne možete unapred biti sigurni gde ćete osvajati glasove. Stranke bi morale da shvate da ukoliko žele da politički profitiraju odvajanjem prigradskog dela neke opštine možda mogu da izgube šansu da osvoje vlast u centru opštine, što im se svakako ne isplati – kaže Vuković.

-----------------------------------------------------------

Veći broj odbornika

Umesto dosadašnjih 90, broj odbornika gradske skupštine povećan je na 110. Ovakvo „proširenje”, po mišljenju analitičara, ne može da promeni odnos snaga političkih partija u Gradskoj skupštini, već će samo pružiti šansu većem broju naselja da imaju svoje predstavnike.

-----------------------------------------------------------

Odnos snaga

(/slika3)Prema istraživanju agencije Faktor plus, rađenom protekle nedelje za „Politiku”, 38,5 odsto glasača iz Beograda opredelilo bi se za koaliciju DS–G17 plus. Demokratska stranka Srbije i Nova Srbija osvojile bi 10,8, a Srpska radikalna stranka 34, 8 procenata glasova. Za koaliciju SPS–PUPS – Jedinstvena Srbija odlučilo bi se pet odsto glasača, dok ovakve prognoze upućuju da bi LDP u prestonici osvojio 7,5 odsto glasova. Na poslednjim izborima za Skupštinu grada 2004. godine, prema podacima Gradskog zavoda za statistiku, DS je osvojio 32,82 odsto glasova, stranka G17 plus 5,01 odsto, SPS 5,63 odsto, SRS 26,78 odsto, a DSS 12,87 odsto, PSS 4,82 odsto, a ostale liste 12,07 odsto. Na vlasti je koalicija DS, DSS i G17 plus.