Kraj podstanarstva za Gradsku upravu

Pančevo – Uvek kada se priča o novijoj prošlosti Pančeva, ovdašnje lokalpatriote ne propuste priliku da kažu kako je grad „svojim rukama” (parama) stvorio sve što danas ima, jer je oduvek bio pastorče i pokrajine i republike, predaleko od Novog Sada, a preblizu Beogradu. I bili bi potpuno u pravu kada u samom centru varoši ne bi postojale dve javne palate – zgrade suda i Gradske uprave.

Ovih dana predmet prepiske Pančeva i vojvođanske prestonice je upravo „gradska kuća” u kojoj je lokalna samouprava podstanar. Naime, ovdašnja administracija rešila je da reguliše odnose oko višespratnice u kojoj decenijama radi, te predlaže da se donese odluka o prenosu prava korišćenja ovog objekta na nju i to, kao i do sada, bez nadoknade. Iz onoga što objašnjava gradonačelnik Pančeva Saša Pavlov, iza ove pravne formulacije zapravo se krije upis zgrade u javnu svojinu grada.

„Pravno formalno, istina je da je grad podstanar u ovoj zgradi, ali suštinski ne, jer ne plaćamo nikakav zakup, a sada će ići i upis u javnu svojinu grada Pančeva”, kaže za „Politiku” Pavlov, objašnjavajući poslednji čin kontroverze oko zdanja nekadašnjeg Sreskog narodnog odbora sagrađenog 1962. godine posle višegodišnjih pritisaka Pančevaca na čelnike pokrajine i u atmosferi stalne polemike da li je opravdano zidati novu zgradu i da li će opstati srez od Pančeva do Vršca.

Najzad, krajem pedesetih godina prošlog veka vlasti u Novom Sadu su prelomile, a grad lokaciju pronašao na Trgu Borisa Kidriča (današnjem Trgu kralja Petra Prvog), raščišćenom prostoru na mestu bombardovanom aprila 1944, dok je za potrebe izgradnje porušena čitava četvrt koja se protezala ulicom Sokače. Nakon raspisanog konkursa, projektovanje je povereno Arhitektonskom birou „Ostrogović” iz Zagreba, nadzor Pančevcu arhitekti Jovanu Ilkiću, a izgradnja renomiranom beogradskom Građevinskom preduzeću „Rad”, te počinje podizanje zdanja „osam plus jedan” sa podrumskim delom opremljenog modernim instalacijama. Stolarski radovi ustupljeni su preduzeću „Todor Dukin” iz Beograda, a mermerne ploče ugrađivali su radnici „Kamena” iz Pazina.

Posao je urađen u predviđenom roku, sreske službe preseljene, a u novoj zgradi su ostale kratko, jer su prelaskom na komunalni sistem u Vojvodini svi srezovi ugašeni poslednjeg dana decembra 1964. godine. Tako je sa pokrajinskih 323 miliona dinara Pančevo dobilo mogućnost da posle 132 godine preseli svoju Skupštinu i administraciju iz zgrade Magistrata (u njoj je danas Narodni muzej Pančevo) u novosagrađenu palatu na po zemljišnim knjigama skoro 17 ari, a okolo ima još 24 ara gradskog građevinskog zemljišta.         

Simbol nove gradnje, namenski projektovan objekat najpre gradske većnice, pa opštine po mnogima je i danas predmet polemika, od toga da je jedini i prvorazredni spomenik moderne arhitekture, do stava da je ozbiljno naružio ambijent najužeg gradskog jezgra koji datira iz vremena Austrougarske, remećenjem visinske regulacije okolnih ulica, kao „trg unutar trga”, a oprečni su i podaci u zavičajnoj literaturi o njenom autoru. U „Umetničkoj topografiji Pančeva”, Pavla Vasića, kao projektant navodi se Vojislav Ivanović iz Županje, dok nekoliko izvora, pa i ploča u samoj zgradi pripisuju autorstvo zagrebačkom arhitekti Kazimiru Ostrogoviću.

Osim što je mnogi Pančevci ne vole kao simbol socrealističkog manira gradnje, ocene su i da je nečijom samovoljnom odlukom u samom centru sagrađena umanjena replika zgrade Skupštine opštine Novi Zagreb, koja je prerađena i preseljena u grad na Tamišu. I zaista, zapanjujuća je sličnost pančevačke verzije i zagrebačke Vijećnice – u pitanju je potpuno ista kompozicija fasada, sa istovetnim metalnim prozorima, prizemljem koje nose isti stubovi, metalna stolarija prizemlja je preslikana na oba objekta, kao i enterijer. Tada je sagrađen samo deo zgrade, gotovo polovina površine prema projektu, kojim je predviđen objekat većih gabarita i sa drugim sadržajem – bankom i prodavnicama, od čega se naknadno odustalo.

Mada je samo u toku poslednje decenije učinjeno više intervencija i preuređenja hola zgrade, a 2009. godine u prizemlju otvoren i Gradski uslužni centar, u stručnoj periodici se navodi da je zgrada do danas dobro očuvana.