Od solo pevanja do gastronomije

Autori Biljana Jokić, Slobodan Mrđa i Miloš Nemanjić navode da su najbrojnije manifestacije muzičko-scenskog tipa (256). Među značajnijima su „Susreti profesionalnih pozorišta Vojvodine” i „Sterijino pozorje”, koji se održavaju u Novom Sadu i Bitef u Beogradu. Valja spomenuti i „Dane komedije” koji se održavaju u Jagodini i „Nušićeve dane komedije” u Smederevu.

Od muzičkih festivala, pored „Egzita” i „Nišvila”, među značajnijima su „Zaječarska gitarijada”, koja se održava od 1966. godine. To je, kako navode autori u istraživanju, najstariji i najveći međunarodni festival mladih i neafirmisanih rok bendova u jugoistočnoj Evropi. Tu su i Beogradske muzičke svečanosti – Bemus, koje osnovane 1969. i predstavljaju najstariji i najugledniji međunarodni muzički festival u Srbiji. Nezaobilazan je i Beogradski džez festival nastao 1971. godine.

Manifestacija posvećena srpskoj solo pesmi Dani „Josifa Marinkovića” održava se od 1993. godine u Novom Bečeju, rodnom mestu velikog srpskog kompozitora Josifa Marinkovića (1851–1931). Već 13 godina održava se Beogradski festival igre.

Međutim, festivali koji se bave negovanjem izvornih pesama i igara svrstani su u posebnu klasu – izvorno stvaralaštvo, u koje su uvršćene i svetkovine koje se bave negovanjem tradicije, običaja i narodne radinosti. S njima se često prepliću i takozvane agrikulturne manifestacije koje obuhvataju raznovrsne sadržaje vezane za seosku privredu, prirodna bogatstva i najznačajnije poljoprivredne kulture, kao i za tradiciju neke lokalne sredine.

Među najpoznatijima je „Dužijanca” – žetveni običaj koji se sastoji u pletenju venca od poslednjeg snopa žita, koji se zatim odnosi u crkvu radi blagoslova. Traje oko četiri meseca, a završava se svečanom povorkom učesnika u narodnim nošnjama i u svečano ukrašenim kočijama. Među najznačajnijim književnim manifestacijama su „Zmajeve dečje igre” u Novom Sadu, „Vukov sabor” u Tršiću, „Disovo proleće” u Čačku, „Smederevska pesnička jesen”.

Festivala likovnih i primenjenih umetnosti, izuzev likovnih kolonija, ima u nešto manjem broju. Najznačajnija manifestacija iz oblasti vizuelnih umetnosti u Srbiji je „Oktobarski salon” u Beogradu. Osnovan je 1960. godine kao izložba najboljih ostvarenja iz oblasti likovnih umetnosti. Među značajnijima je i Memorijal Nadežde Petrović u Čačku koji se održava od 1960. godine. Beograd ima Bijenale, Aranđelovac međunarodni festival „Svet keramike”, a Jagodina Bijenale naivne i marginalne umetnosti.

Najmanje je ipak filmskih festivala. Beogradski festival dokumentarnog i kratkometražnog filma je jedan je od najstarijih ovog tipa u Evropi, koji se održava od 1959, pokazalo je istraživanje Zavoda za proučavanje kulturnog razvitka. Isključivo glumački rad ocenjuje se od 1966. godine na Filmskim susretima u Nišu. Svake godine, tokom poslednje nedelje avgusta, ovaj grad ugosti čitavu glumačku elitu naše zemlje. Festival počinje svečanim uručivanjem ključeva grada predsednici žirija od strane gradonačelnika koja dok prima ključ kaže: „Kolege glumci, tvrđava je naša.”

Među najznačajnijima je svakako beogradski Međunarodni filmski festival – Fest, zatim Festival filmskog scenarija u Vrnjačkoj Banji, Međunarodni filmski festival na Paliću, Sofest u Sopotu, Filmski festival Srbije u Novom Sadu. Od festivala novijeg datuma, značajni su međunarodni festivali poput Festivala autorskog filma FAF, Festivala dokumentarnog filma Sedam veličanstvenih i Bašta festa – festival kratkog filma, koji svake godine ugoste zvučna imena iz sveta filmske umetnosti.