Kada je poštu nosio banatski „poni ekspres”
Pančevo – „Moli se za hitno slanje dozvole za sklapanje braka između Franca Klaibela i Marije Boserm”, kratko piše Komanda kompanije Pančevo i depešu pod rednim brojem 57 upućuje put Karansebeša, oktobra 1865. godine u 10 časova i 50 minuta. Koliko je telegramu sa zahtevom da se jedna dama iz Karansebeša uda u tadašnjoj Pančovi trebalo da stigne na odredište, u 253 kilometra udaljeni grad Austrougarske monarhije znalo je dvadesetak veštih jahača i isto toliko brzih konja samo u jednom pravcu, a nešto od podataka o tome kako su putovala pisma, paketi, dopisnice i raznorazne poruke u poštanskom saobraćaju donosi postavka „Pančevo – Karansebeš – 230 godina i 253 kilometra” postavljena u galeriji Istorijskog arhiva u Pančevu.
Ovu istorijsku relaciju dva grada nekadašnje Vojne krajine pokrenuo je podatak istoričara ovih krajeva Feliksa Milekera, koji se može pronaći u njegovoj knjizi „Istorija Banatske vojne granice”, da je 1787. godine otpočeo poštanski saobraćaj između gradova, koji su do 1918. godine živeli u istoj državi, Habzburškoj monarhiji.
Kako vozova još nije bilo, čitava komunikacija i transport u tim vremenima i na ovoj relaciji, najpre su putovali zaprežnim kolima, specijalno namenjenim putnicima i poštanskim pošiljkama. Znalo se kasnije u ovim krajevima i za diližanse, nešto luksuznije varijante zaprega, svojevrsne kočije, koje su klackale prašnjavim banatskim drumovima, od postaje do postaje. Rastojanja između dva poštanskog mesta obično su bila na razdaljini od 15 do 20 kilometara i zvala se poštanska relacija, dovoljna da u močvarnoj ravnici pošiljke budu i meta razbojnika i skitnica, pa je sav saobraćaj obavljan samo za dana.
„Tako su, pre svega prenošene poruke koje su išle između odeljenjskih brigada, jer su i Pančevo i Karansebeš bili sedišta vojnih regimenti. Obe vojne jedinice redovno su kontaktirale, te je to je bio i prvi poštanski saobraćaj, ali se tu moglo naći i sprovodno pismo kojim zarobljenika šalju iz jednog u drugi grad, da bi se početkom 19. veka komunikacija enormno razvila, podstičući i druge oblike saradnje, pre svega ekonomsku. Ovo je prvi put da naša dva arhiva prave izložbu i da se jedni drugima predstavljamo uz želju da istaknemo potrebu obnavljanja istorijskih veza”, kaže Milan Jakšić direktor pančevačkog Istorijskog arhiva.
Mapa maršrute puta koji je vodio od varoši kod koje se Tamiš uliva u Dunav, do Karansebeša prvi grad kroz koji ova reka prolazi na svom putu ka ušću, beleži da su najbliže poštanske postaje bile sa srpske strane Nova Palanka, Bela Crkva, Nikolinci… pa dalje ka rumunskoj Slatini, Ohababistri i Sakulu… dok se najstarija zgrada Glavne pošte nalazila 1904. godine na uglu današnjeg Dvora imovinske zajednice.
Iz mnoštva izloženih dokumenata, portretskih fotografija, ponekog sačuvanog pisma, dopisnice i telegrama i krasnopisom ukrašenih zanatskih artikula, može se saznati šta su kao važno odabrala i istakla dva gradska arhiva, pa tako nailazimo i na minijaturu da je za svoje i potrebe svog personala, zaposlenih kočijaša, pošta u Karansebešu imala 12 lanaca zemlje prve klase i tri lanca za seno, dok su sami kočijaši i jahači – kuriri dobijali i dodatnih pet lanaca zemlje za uzgoj povrća, kako je Pančevo preživelo nezapamćenu poplavu i crtice iz gradskog života i nekih ličnih istorija.
Postavka, čijem otvaranju je prisustvovao i gradonačelnik Karansebeša Feliks Kozmin Borčean, samo je potvrda slažu se obe strane, da su dva grada povezana ne samo poštom preko dva veka, već te veze sežu u daleku prošlost, a da će u budućnosti biti jačane sličnim programima. Za sada izvesno je da će do kraja godine ova vredna istorijska građa još jednom prevaliti isti put, dug 253 kilometra do rumunskog Karansebeša.
Подели ову вест
Komentar uspešno dodat!
Vaš komentar će biti vidljiv čim ga administrator odobri.
