Obiđem grad za četiri sata i nestanem

Desno od sebe ostavljam Amidžin konak, jedini preostali objekat Miloševih dvora koje je knez sagradio nakon što je 1818. Kragujevac proglasio prestonicom ustaničke Srbije. U Malom parku pored pijace je Spomenik palim Šumadincima, podignut 1932, rad Antuna Augustinčića. Posle Drugog svetskog rata, oslobodioci su krunu koju je u visoko podignutoj ruci držala devojka – simbol pobede, zamenili vencem. Kruna je vraćena krajem devedesetih, nakon što je u Kragujevcu pobedila opozicija.

Prelazim stari kameni most preko Lepenice. Trgom ispred Upravne zgrade Vojnotehničkog zavoda, potom „Zastave”, dominira bronzana figura livca u natprirodnoj veličini, sa natpisom – „Samouprava”. Tu je sve do 1946. stajao Spomenik kralju Aleksandru Prvom Karađorđeviću, na čijem je postamentu pisalo – „Čuvajte Jugoslaviju”.

Kosovskom ulicom, uzbrdo, grabim ka skveru na Pivari, prolazeći kroz Novu koloniju, prvom kragujevačkom urbanistički sređenom naselju, koje je, zaslugom projektanata Mihaila Radovanovića i Radete Milosavljevića, počelo da niče još 1936. godine.

Ulicom Jovana Ristića spuštam se do spomenika ovom diplomati koji je sa Berlinskog kongresa doneo vest o nezavisnosti Srbije. Iza sebe ostavljam autobusku i železničku stanicu čiji je objekat sazidan 1886. godine. Koračam starom industrijskom zonom u kojoj dremaju propali socijalistički giganti – „Filip Kljajić”, „21. oktobar”, „Romanija”... Nekada su novinari voleli da napišu kako je „Filip” proizveo toliko lanaca da bi se njima zemljina kugla mogla triput obmotati.

U podne sam na jezeru Bubanj. Nekada se tu čičkalo na desetine ribolovaca, danas tek pokoji zabaci udicu. Odatle idem putem pored sedišta univerziteta, osnovanog 1976, i dalje kroz naselje Aerodrom. Do jezera u Šumaricama stižem u 13 sati. Na zemljanoj brani, koja je podignuta 1964, šiba vetar. Ne zadržavam se dugo, idem dalje, uzbrdo, ka hotelu „Šumarice” koji je sagrađen na mestu starog Lovačkog doma iz 1933. godine. Prolazim pored ostataka Starog vojničkog groblja iz srpsko-turskih, balkanskih i Prvog svetskog rata. Bacim pogled i na ruševine izgorele „Šumadijske kuće” koju su kragujevački političari sazidali Titu u čast, uoči njegove poslednje posete gradu 1979. godine. Tada je srušen i najveći deo starih zgrada u centru Kragujevca.

Preprečim pored Spomenika streljanim đacima i profesorima, da brže stignem do obeležja podignutog u čast slovačkih vojnika koje je kaznena austrougarska jedinica streljala jer su u Prvom svetskom ratu odbili da se bore protiv braće Slovena. Levo je hipodrom, podignut 1929. Prve konjičke trke u Kragujevcu su održane još 1887. godine.

Kružnim putem stižem do raskrsnice u Stanovu. Gledam u sat, dva po podne je. Stanovo su posle Drugog svetskog rata, sa razvojem industrije u Kragujevcu, naselili uglavnom Srbi sa Kosmeta, koji su 1999. pružili utočište hiljadama svojih izbeglih zemljaka.

Vraćam se Ulicom kneza Mihaila, bivšom JNA. Desno, celom njenom dužinom, prostiru se pogoni nekadašnje „Zastave”, danas „Fijatove” fabrike automobile. Dok je sedamdesetih godina prošlog veka tu radilo više od 30.000 proletera, „Smak” je pevao: „O, kad će doći dan, da sletim u Japan, da vidim sunčev dom, i s gejšom pravim lom. Za ovaj dugi put, spremiću dukat žut, i njegov mio sjaj, menjam za ovaj raj.”

Na raskrsnici kod Malog parka, u središtu Miloševog venca, uplovim u Lepenički bulevar, nekada Bulevar Oktobarske revolucije. U 15 sati stignem do solitera broj sedam kod hotela „Kragujevac”, tamo gde je 1972. sve počelo, gde sam na travnatom terenčetu prvi put potrčao za loptom. Tu se još jednom osvrnem oko sebe i nestanem iz svog života.