Staklo – nastanak i život

Izložba „Staklo – nastanak i život” predstavljena je u Muzeju nauke i tehnike. Postavku su organizovale ambasade Češke i Slovačke u Beogradu u saradnji sa muzejom u Dobračinoj ulici, povodom obeležavanja sto godina od osnivanja Čehoslovačke.

Izložbu čine dve postavke. Prvi deo je proizvod nepresušne strasti za staklom „Dechem” studija iz  Praga i interesa „Okolo” grupe za nesvakidašnje predstavljanje umetnosti i dizajna. Ove dve grupe kombinovale su svoje različite pristupe dizajnu, a rezultat toga je zanimljivo prikazivanje prirode proizvodnje stakla do njegove široke primene.  Posetioci mogu da vide sve faze proizvodnje, kao i gde se sve koristi.

Posebnu pažnju privukla je peć za staklo za kojom su radili umetnici iz „Dechem” studija. Oni su pokazali na kom principu radi staklarska peć i kako se prave predmeti od stakla, otkrivajući neke od tajni staklarskog zanata. U potpunoj tišini mnogobrojna publika pratila je proces rada, a najzanimljiviji deo bilo je duvanje u staklo. Profesionalni duvači stakla u saradnji sa istaknutim dizajnerima stvarali su dela koja predstavljaju osnovne tehnike pravljenja stakla. Oni su pokazali koliko razni sirovi materijali i tradicionalni instrumenti koji se koriste u proizvodnji stakla imaju važnu ulogu u oblikovanju predmeta. Na kraju duvaljke topljeno staklo se naduva u balon, koji se zatim oblikuje tako što se stavi u kalup ili se obradi alatkama za staklo. Duvaljke imaju kraj kojim se zahvata topljeno staklo, telo duvaljke i pisak. Usledila je i mala lekcija iz istorije na kojoj se čulo da su najstarije duvaljke bile od keramičkih cevi, a pravili su ih Feničani.

Proizvodi od duvanog stakla mogu se naknadno obraditi raznim procesima – rezanjem, graviranjem ili bojenjem. Elastično staklo dobija konačni oblik zahvaljujući kalupu. Tradicionalni kalupi od više delova napravljeni su od bukovine, a koriste se za pravljenje vaza. Kada se topljeno staklo naduva skida se sa duvaljke i stavlja u kalup, a višak sa vrha se odseče. Ovakva vaza ima zakrivljeno dno, kratko sabijeno telo i dugačak vrat u obliku levka koji se poliraju peskom. Staklo je homogena nekristalna čvrsta supstanca koja se dobija brzim gašenjem topljenog stakla čime se sprečava kristalizacija. Glavni sastojak ovog materijala je silicijum-oksid. Glavni sirovi materijal je kvarcni pesak kome se dodaju natrijum-karbonat i kalcijum-oksid.

Staklo se prvi put pojavljuje u Mesopotamiji i starom Egiptu. Proizvodnja stakla, iako mnogi misle da se „okreće” oko čaša, lustera, prozora… ima primenu i u digitalnoj tehnologiji, građevinarstvu i umetnosti.  Tehniku duvanja stakla posetioci će moći da vide svakog dana, osim ponedeljka, do 18. aprila od 11 do 13 i od 16 do 19 časova.

Na policama je izloženo tridesetak različitih eksponata – od klasičnih staklenih ukrasa, među kojima su dizajnerski i umetnički predmeti, ali i staklena vuna, staklo za prozore…

Drugi deo izložbe čini postavka stakla i nakita modernog dizajna pod nazivom „Korelacije – nakit – staklo – keramika”. To je zajednička prezentacija Katedre za primenjenu umetnost na Akademiji umetnosti i dizajna u Bratislavi.